Boşanma dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman olayın kendisi değil, olayın nasıl ispatlandığıdır. TMK boşanma sebeplerini düzenlerken, delillerin toplanması ve değerlendirilmesi HMK usulüne tabidir; aile mahkemelerinin kuruluşu ise 4787 sayılı Kanunla belirlenmiştir. Uygulamada en sık yapılan iki hata, delilin hukuka aykırı yolla elde edilmesi ve süresinde sunulmamasıdır.
Delilin Hukuka Uygun Olması Şartı
Hukuka aykırı biçimde elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Eşin bilgisi dışında ortak konuta yerleştirilen kamera, izinsiz dinlenen telefon görüşmesi veya izinsiz erişilen elektronik posta hesabından alınan yazışmalar bu kapsamda tartışmalıdır. Üstelik bu tür bir delil sunmak, sunanın kendi aleyhine ayrı bir hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilir. Buna karşılık kişinin kendisine gönderilen mesajlar ile kendisinin taraf olduğu görüşmeler bakımından değerlendirme farklıdır.
Hangi Deliller Genellikle Kabul Görür
- Tarafın kendisine gönderilmiş mesaj ve elektronik posta yazışmaları
- Herkese açık paylaşımlar ve bunların tarihli kayıtları
- Darp raporu, hastane ve psikolojik destek kayıtları
- Kolluk tutanakları, koruma kararı dosyaları ve şikâyet kayıtları
- Banka hareketleri, tapu ve araç kayıtları ile mal rejimi belgeleri
- Olayı doğrudan bilen tanıkların beyanı
Delilin Sunum Zamanı ve Süre Riski
Yazılı yargılama usulünde deliller kural olarak dilekçeler aşamasında bildirilir; sonradan sunulan deliller ancak sınırlı koşullarda kabul edilir. Delil listesi verilmesi için tanınan kesin süre kaçırıldığında, elde en güçlü belge bulunsa dahi dosyaya giremeyebilir. Bu nedenle delil listesi hazırlanırken elde bulunmayan ancak varlığı bilinen kayıtlar da gösterilmeli ve bunların ilgili kurumdan celbi ayrıca talep edilmelidir.
Tebligat Gecikmesinin Delil Aşamasına Etkisi
Ara kararların ve kesin sürelerin tebliğ tarihi izlenmediğinde, tanık listesi verme veya masraf yatırma süresi geçebilir. Bunun sonucu çoğu zaman tanıktan vazgeçilmiş sayılmaktır. Ayrılık döneminde adres değiştiren tarafın bu değişikliği bildirmemesi, tüm bildirimlerin eski adrese yapılmasına yol açar. Elektronik dosya takibinin düzenli yapılması bu riski büyük ölçüde azaltır.
Tanık Beyanını Güçlendirmek
Boşanma dosyalarında tanıklar genellikle yakın çevreden seçilir ve bu durum beyanların soyut kalmasına yol açar. Tanığın olayı kimden duyduğu değil, neyi bizzat gördüğü önemlidir. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken her tanığın hangi somut olaya ilişkin bilgi vereceği belirlenmeli; kusur iddiası tarih ve yer bilgisiyle birlikte kurulmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Delilin niteliği ve elde ediliş biçimi sonucu tamamen değiştirebileceğinden, elinizdeki kayıtları dosyaya sunmadan önce bir hukukçuya danışmanız önemle önerilir.