Boşanma davasında verilen karar, tarafların beklentisini karşılasa bile uygulamaya geçirilemiyorsa istenen sonucu doğurmaz. TMK ve HMK ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin düzenlemeler çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda asıl sınav, hükmün icra dairesinde ne ölçüde uygulanabilir olduğudur. Bu rehber, kararın yazımından infazına uzanan hattı bir kontrol listesi mantığıyla ele alır.
Hüküm Fıkrasının Uygulanabilirlik Testi
Bir kararın icra edilebilmesi için hüküm fıkrasının tereddüde yer bırakmaması gerekir. Talep aşamasında bu netlik sağlanmazsa, karar sonrası her kalem yeni bir tartışma doğurur.
- Nafakanın türü, aylık tutarı, başlangıç tarihi ve artış ölçütünün yazılı olması
- Maddi ve manevi tazminatın tutar olarak ve faiz başlangıcıyla birlikte belirlenmesi
- Kişisel ilişkinin gün, saat ve teslim yeri düzeyinde somutlaştırılması
- Taşınır ve taşınmaz mallarda tapu ya da sicil bilgilerinin tam yazılması
- Velayet ve iştirak nafakasının çocuk sayısına göre ayrı ayrı gösterilmesi
Kesinleşme Şartı ve Nafakanın Farkı
Aile hukukuna ilişkin kararların icraya konulabilmesi kural olarak kesinleşmeye bağlıdır. Bu nedenle boşanmaya bağlı tazminat ve mal rejimi alacakları, karar kesinleşmeden takibe konulamaz. Nafaka bakımından ise durum farklıdır; nafaka alacağı kesinleşme beklenmeden takip konusu yapılabilir. Bu ayrımın bilinmemesi, erken açılan takiplerin şikâyet üzerine iptaline yol açar ve gereksiz masraf doğurur.
İnfaz Aşamasındaki Tıkanma Noktaları
Kişisel ilişkiye dair hükümlerin uygulanmasında, teslim yeri ve saatinin muğlak yazılması taraflar arasında sürekli çatışma üretir. Nafakada ise artış ölçütünün belirsiz bırakılması, her yıl yeni bir uyuşmazlık doğurur. Yurt dışında yaşayan ya da geliri düzensiz olan yükümlülerde tahsil güçlüğü ortaya çıkabilir; bu ihtimalde maaş haczi dışındaki kaynakların önceden araştırılması gerekir. Ödenmeyen nafaka bakımından öngörülen özel yaptırım yolunun kendine özgü usulü ve süresi bulunduğu da göz önünde tutulmalıdır.
Anlaşmalı Yol ile Çekişmeli Yargılama Arasında Seçim
Anlaşmalı boşanmada protokol, tarafların iradesiyle şekillendiği için uygulanabilirliği yüksektir; ancak protokolün eksik ya da çelişkili yazılması, çekişmeli bir dosyadan daha ağır sorunlar doğurabilir. Çekişmeli yargılama ise kusur tespiti ve delil toplanması bakımından üstünlük sağlar, buna karşılık süreyi uzatır ve çocuğun bulunduğu dosyalarda taraflar arasındaki gerilimi artırır. Tercih yapılırken mal varlığının karmaşıklığı, gizlenmiş kazanç şüphesi ve tarafların ortak ebeveynlik yürütme kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir.
Buradaki değerlendirmeler geneldir. Talep kalemlerinin yazımı ve kesinleşme hesabı dosyaya göre değiştiğinden, karar öncesinde ve sonrasında hukuki destek alınması yerinde olur.