Boşanma davası sona erdiğinde uyuşmazlığın bittiği düşünülür; oysa uygulamada asıl sorun çoğu zaman kararın nasıl hayata geçirileceğidir. Hükmün infaz kabiliyeti, dava sürerken yazılan taleplerle belirlenir. Bu rehber, TMK, HMK ve 4787 çerçevesinde kararın icra edilebilirliğini korumak için gereken planı anlatır.
Talep nasıl yazılırsa infaz edilebilir
İcra dairesi, hükmü yorumlamaz; yazılanı uygular. Bu nedenle nafaka ve tazminat kalemleri belirsiz ifadelerle değil, ölçülebilir biçimde talep edilmelidir. Kimin kime, hangi tarihten itibaren, hangi aralıklarla ve hangi tutarı ödeyeceği; artış ölçütünün ne olacağı; ödemenin hangi hesaba yapılacağı açık olmalıdır. Aynı titizlik anlaşmalı boşanma protokolleri için de geçerlidir; taraflar arasında anlaşılmış ancak muğlak yazılmış bir madde, sonradan yeni bir davanın konusu olur.
Kesinleşmeden icra edilebilen ve edilemeyen kalemler
Boşanma hükmünün tamamı aynı anda icraya konulamaz. Uygulamadaki temel ayrım şöyledir:
- Kişinin hukukuna ve aile hukukuna ilişkin hükümler kesinleşmeden infaz edilemez
- Boşanmanın eki niteliğindeki tazminat ve yargılama gideri kalemleri kesinleşmeye bağlıdır
- Nafakaya ilişkin kısım bakımından ise farklı bir rejim uygulanır
Bu ayrım gözetilmeden başlatılan takip, şikâyet üzerine iptal edilir ve zaman kaybına yol açar.
Çocukla kişisel ilişki nasıl yerine getirilir
Çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi, artık icra takibi mantığından çıkarılmış ve adli destek ve mağdur hizmetleri birimleri eliyle yürütülen bir sürece bağlanmıştır. Bu nedenle hükümde günlerin, saatlerin ve teslim yerinin somut yazılması, sürecin çatışmasız işlemesi bakımından belirleyicidir. Yurt dışı çıkış, okul dönemi ve bayram düzenlemeleri de karara girmelidir.
Anlaşma ile bitirmenin sınırları
Taraflar dava sırasında anlaşmaya varabilir; ancak velayet ve çocuğa ilişkin düzenlemeler tarafların serbestçe belirleyebileceği bir alan değildir ve hâkimin denetimine tabidir. Protokolde çocuğun üstün yararına aykırı görülen bir hüküm onaylanmayabilir. Ayrıca ileride şartların değişmesi halinde nafaka ve kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talep edilebileceği, protokol yazılırken tarafların bilgisinde olmalıdır.
Buradaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir. Kararın hangi kısmının ne zaman uygulanabileceği, dosyanızın seyrine ve hükmün yazımına göre değişir; icra takibi başlatmadan önce hükmü bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.