Anlaşmalı boşanma, tarafların her konuda uzlaştığı hâllerde tek duruşmada sonuçlanabilen bir yoldur. Buna karşın uygulamada dosyaların bir kısmı, protokolün eksik yazılması veya davanın yetkisiz mahkemede açılması nedeniyle çekişmeli yargılamaya döner. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, doğru mahkemenin seçimi ve takvimin korunması üzerinedir.
Aile Mahkemesinin Görev Alanı
Boşanma ve buna bağlı talepler aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Boşanmaya bağlı olmayan mal rejimi tasfiyesi, nafakanın uyarlanması veya velayetin değiştirilmesi talepleri ise ayrı davaların konusudur; hepsini tek dilekçede toplamaya çalışmak dosyanın ayrılmasına ve gecikmesine yol açar.
Yetkili Yer: Yerleşim Yeri ve Altı Ay Kuralı
Kanun, boşanma davalarında eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesini yetkili kılar. Anlaşmalı boşanmada taraflar bu seçenekler arasından kendilerine uygun olanı tercih edebilir; ancak bu seçeneklerin dışında bir mahkeme, karşı taraf yetki itirazında bulunduğunda yetkisizlik kararı verir. Fiilen ayrı yaşayan eşlerde adres kayıtlarının güncel olup olmadığı önceden kontrol edilmelidir.
Protokolün Hâkim Denetiminden Geçmesi
Protokol, tarafların iradesini yansıtsa bile hâkim tarafından denetlenir. Özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde çocuğun üstün yararı esas alınır ve hâkim gerekli gördüğü değişikliği önerebilir. Taraflar bu değişikliği kabul etmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeliye döner. Bu nedenle protokolde velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası başlıkları belirsizlik bırakmayacak açıklıkta yazılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Anlaşmayı Nasıl Bozar
Anlaşmalı boşanmanın gücü, tarafların uzlaşısının sürmesine bağlıdır. Duruşma gününün geç belirlenmesi veya davalıya tebligatın gecikmesi, aradan geçen sürede tarafların fikir değiştirmesine zemin hazırlar. Duruşmada bizzat hazır bulunma zorunluluğu nedeniyle, yurt dışında yaşayan eş bakımından tebligat ve seyahat planlaması baştan yapılmalıdır. Dava dilekçesinde her iki tarafın da güncel adresinin doğru yazılması, en basit ama en etkili önlemdir.
Protokolde Sık Atlanan Başlıklar
- Nafakanın hangi ölçüte göre artırılacağı
- Tatil ve özel günlerde kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı
- Mal rejimi tasfiyesine ilişkin karşılıklı feragat veya devir taahhütleri
- Ortak borçların hangi tarafça ödeneceği
- Ödemelerin hangi hesaba ve hangi tarihte yapılacağı
Bu yazı yol gösterici genel bilgi içerir. Protokol hükümleri ileride icra edilebilir nitelikte olmalıdır; bu nedenle metnin imzalanmadan önce bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi tavsiye edilir.