Anlaşmalı boşanmada dosyanın hızlı sonuçlanması, tarafların anlaşmış olmasından çok protokolün hâkim önünde uygulanabilir nitelikte hazırlanmasına bağlıdır. Bu rehber, TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde protokol hazırlığının takvimini ve eksik düzenlemenin yol açtığı riskleri ele alır.
Protokolde Boş Bırakılan Her Başlık Bir Duruşma Demektir
Anlaşmalı boşanma talebinde mahkeme, tarafların iradesini bizzat dinler ve protokolü özellikle çocukların menfaati yönünden denetler. Protokolde velayet, kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ile mal rejiminin tasfiyesi başlıklarından biri açık bırakıldığında, dosya çekişmeli hâle dönüşebilir. Bu nedenle metin yazılırken her başlığın altına, o konuda talep bulunmadığı hâlde bunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Kişisel İlişkiyi Uygulanabilir Yazmak
- Gün, saat ve teslim yerinin belirsiz bırakılmaması
- Yarıyıl, yaz dönemi ve resmi tatillere ilişkin düzenlemenin ayrıca yapılması
- Tarafların farklı şehirlerde yaşaması ihtimalinin baştan öngörülmesi
- Çocuğun yaşına göre değişecek düzenlemelerin esnek fakat ölçülebilir kurulması
- Nafakanın hangi tarihte ve hangi hesaba ödeneceğinin yazılması
Mal Rejimi Tasfiyesini Sonraya Bırakmanın Bedeli
Uygulamada en sık yapılan tercih, mal rejimi tasfiyesinin protokol dışında bırakılmasıdır. Bu tercih bilinçli yapıldığında sorun yaratmaz; ancak metinde karşılıklı olarak tüm haklardan feragat edildiği izlenimi doğuran genel ifadeler bulunuyorsa, sonradan açılacak tasfiye davası bu ifadelerle karşılaşır. Bu nedenle feragat kapsamı, hangi hakları içerip hangilerini dışarıda bıraktığı bakımından açık yazılmalıdır.
Takvimi Etkileyen Unsurlar
- Kanunda aranan asgari evlilik süresinin dolup dolmadığının kontrolü
- Her iki tarafın duruşmada hazır bulunma zorunluluğunun planlanması
- Yurt dışında bulunan taraf bakımından duruşma gününün önceden ayarlanması
- Kararın kesinleşmesi ve nüfusa işlenmesi aşamasının hesaba katılması
- Kesinleşmeden önce yapılacak tapu veya banka işlemlerinin bekletilmesi
Protokolün Reddedilmesi İhtimaline Hazırlık
Hâkim protokolde değişiklik gerekli görürse, taraflara bunu kabul edip etmedikleri sorulur. Bu ihtimale karşı hangi başlıklarda esneklik gösterilebileceği önceden kararlaştırılmış olmalıdır. Aksi hâlde duruşmada verilen ani kararlar, sonradan itiraz edilmesi güç sonuçlar doğurur.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; tarafların gelir durumu, çocukların yaşı ve mal varlığının yapısı protokolün içeriğini kökünden değiştirebilir. Metni imzalamadan önce her iki tarafın da bağımsız hukuki değerlendirme alması yerinde olur.