Boşanma protokolünün en çok sorun çıkaran bölümü nafaka değil, mal rejimi tasfiyesinin belirsiz bırakılan kalemleridir. "Tarafların birbirinden mal talebi yoktur" gibi tek satırlık ifadeler, sonradan hangi malın kapsandığı tartışmasını doğurur. Bu rehber TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde, tasfiye takviminin kurulmasına ve protokolün uygulanabilir yazılmasına odaklanır.
Rejimin Türünü ve Dönemini Belirlemek
Tasfiye hesabı, evlilikte hangi mal rejiminin geçerli olduğuna ve rejimin hangi tarihte sona erdiğine göre yapılır. Evlenme tarihi, varsa sözleşmeyle seçilmiş bir rejim ve boşanma davasının açıldığı tarih bu hesabın üç sabit noktasıdır. Bu tarihler netleşmeden yapılan her hesaplama, sonradan yeniden yapılmak zorunda kalır. Edinilmiş malla kişisel malın ayrımı da bu dönemleştirmeye dayanır.
Protokol Öncesi Envanter
- Taşınmazların tapu kayıtları, edinme tarihleri ve varsa ipotek durumu
- Araç, banka hesabı, yatırım hesabı ve bireysel emeklilik kayıtları
- Şirket payları ve ortaklık yapısını gösteren ticaret sicil belgeleri
- Kredi borçları ve hangi malın finansmanında kullanıldığına dair kayıtlar
- Miras veya bağış yoluyla gelen mallara ilişkin belgeler
- Ziynet eşyasına ilişkin fatura, fotoğraf ve tanık bilgileri
Protokol Metninde Netleştirilecek Kalemler
- Her taşınmaz ada, parsel ve bağımsız bölüm bilgisiyle tek tek yazılır.
- Devir yapılacaksa masrafın kime ait olduğu ve devir tarihi belirtilir.
- Ödeme taahhüdü varsa tutar, vade ve gecikme sonucu ayrı fıkra yapılır.
- Üzerinde ipotek bulunan malda borcun kimde kalacağı açıkça düzenlenir.
- Feragat edilen talepler kalem kalem sayılır, genel ifadeyle geçilmez.
- Çocuklara ilişkin düzenlemeler mal paylaşımı kalemlerinden ayrı başlıkta tutulur.
Anlaşma Sağlanamazsa Yürüyecek Hat
Tasfiye talebi, boşanma davasından ayrı bir dava olarak da görülebilir ve genellikle boşanmanın kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle protokol kurulamıyorsa, mal kaçırma riskine karşı tedbir talepleri gündeme getirilmelidir. Katılma alacağının hesaplanmasında değerleme tarihi belirleyici olduğundan, taşınmaz değerlemesine ilişkin hazırlık erken başlatılmalıdır.
En Sık Görülen İspat Boşluğu
Ziynet eşyası ve düğünde verilen takılar, belgesizlik nedeniyle en çok tartışılan kalemdir. Fotoğraf, video kaydı, satın alma faturası ve tanık beyanı bir arada sunulmadığında iddia çoğu zaman ispatsız kalır. Aynı sorun, elden yapılan katkı ödemeleri bakımından da geçerlidir; banka üzerinden yapılmayan ödemelerin sonradan gösterilmesi güçtür.
Bu açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Mal rejimi hesapları evliliğin süresi ve malvarlığının yapısına göre önemli farklılıklar gösterdiğinden, protokol imzalamadan önce hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.