Çocukla kişisel ilişki kurulması ve mevcut düzenin değiştirilmesi taleplerinde mahkemenin baktığı ölçüt, tarafların birbirine yönelik iddiaları değil çocuğun yararıdır. Bu nedenle dosyaya sunulan delillerin, ebeveynin haklılığını değil çocuğun mevcut durumunu ve ihtiyacını gösterecek biçimde kurgulanması gerekir. Uygulamada en çok emek, en az sonuç veren tercih, karşı tarafı kötüleyen belge yığınıdır.
Çocuğun Yararını Gösteren Kayıtlar
Türk Medeni Kanunu ve aile mahkemelerine ilişkin usul çerçevesinde, çocuğun günlük yaşamına dair somut kayıtlar belirleyici olur. Toplanabilecek kaynaklar şunlardır:
- Okul devam çizelgesi, öğretmen görüşü ve rehberlik servisi kayıtları
- Sağlık kuruluşu randevu ve tedavi kayıtları, aşı takvimi
- Kurs, spor veya terapi programlarına katılım belgeleri
- Çocuğun bakımına fiilen kimin katıldığını gösteren düzenli harcama kayıtları
- Varsa daha önce alınmış sosyal inceleme veya uzman raporları
Teslim ve İade Sürecinin Belgelenmesi
Kişisel ilişkinin fiilen uygulanıp uygulanmadığı, çoğu dosyada tartışmanın merkezindedir. Görüşme günlerine ilişkin tarafların birbirine gönderdiği mesajlar, teslim yerine gidildiğini gösteren kayıtlar ve varsa refakatli görüşme merkezi tutanakları; iddianın somutlaşmasını sağlar. Karşılıklı suçlamaların yer aldığı uzun yazışmalar yerine, tarih sırasına dizilmiş kısa bir olay çizelgesi hazırlanması daha etkili olur.
Uzman Raporu ve Çocuğun Dinlenmesi
Uzman incelemesi öncesinde tarafların hazırlığı, raporun içeriğine doğrudan yansır. Çocuğun yaşına uygun olmayan bilgilerle yönlendirilmesi, dosyada aleyhe bir unsur olarak değerlendirilebilir. Görüşme öncesi çocuğa aktarılan bilgiler, uzmanla yapılan görüşmede kolayca fark edilir; bu nedenle sürecin çocuk üzerinden yürütülmemesi hem hukuki hem etik bir gerekliliktir.
Protokolle Anlaşmak ile Yargılamayı Sürdürmek Arasında
Kişisel ilişki düzeni, tarafların anlaşmasıyla belirlendiğinde uygulanabilirliği çoğunlukla daha yüksek olur. Karar verirken şunlar değerlendirilmelidir:
- Anlaşılan düzenin okul takvimi, mesai saatleri ve şehirlerarası mesafeyle uyumu
- Yaz tatili, bayram ve doğum günü gibi özel dönemlerin metinde açıkça yazılması
- Uygulanmaması halinde başvurulacak icra yolunun işleyişi
- Çocuğun yaşı ilerledikçe düzenin nasıl güncelleneceği
Belirsiz ifadelerle yazılan protokoller, kısa süre içinde yeni uyuşmazlıkların kaynağı olur; saat, yer ve teslim yöntemi net biçimde belirlenmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Her ailenin koşulları ve çocuğun ihtiyaçları farklı olduğundan, talepte bulunmadan önce dosyanın bütünüyle değerlendirilmesi önerilir.