Mal rejiminden kaynaklanan alacak davaları, boşanma davasının duygusal gündeminden bağımsız, ağırlıklı olarak belge üzerinden yürüyen teknik bir yargılamadır. TMK'nın mal rejimi hükümleri ile HMK'nın ispat kuralları birlikte uygulandığında, iddiayı ayakta tutan şey beyan değil, kayıttır.
Tasfiyenin Zaman Çizelgesi Kurulmadan Delil Toplanmaz
İlk yapılması gereken, evlilik tarihi, mal rejiminin sona erdiği tarih ve dava tarihinin ayrı ayrı belirlenmesidir. Bir malın hangi dönemde edinildiği, o malın tasfiyeye girip girmeyeceğini belirler. Bu çizelge kurulmadan toplanan belgeler, çoğu zaman dosyayla ilgisiz kalır ve yargılamayı uzatır.
Hangi Kayıt Neyi Gösterir
- Tapu ve araç kayıtları: edinim tarihi ve devir zinciri
- Banka hesap hareketleri: satın alma bedelinin hangi kaynaktan ödendiği
- Kredi sözleşmesi ve ödeme planı: taksitlerin hangi dönemde, kim tarafından ödendiği
- Maaş bordroları ve SGK kayıtları: gelirin dönemsel dağılımı
- Miras, bağış ve satış belgeleri: kişisel mal savunmasının dayanağı
Kişisel Mal Savunmasında İspat Yükü
Bir malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf, bunu somut olarak göstermek durumundadır. Miras yoluyla gelen paranın taşınmaz alımında kullanıldığı iddiası, para hareketinin hesaptan hesaba izlenebilmesiyle güç kazanır. Nakit anlatımına dayanan savunmalar, karşı delille kolayca zayıflatılır. Bu nedenle banka kayıtlarının, süre sınırları nedeniyle silinmeden temin edilmesi önem taşır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün Sonradan Ortaya Çıkan Etkisi
Sürecin hızlı bitmesi için imzalanan protokollerde çoğu kez "maddi ve manevi tüm haklardan feragat" ifadesi yer alır. Boşanma kesinleştikten sonra açılan mal rejimi davasında karşı taraf bu ifadeye dayanır ve tartışma, alacağın miktarından önce feragatin kapsamına kayar. Protokol imzalanmadan önce mal rejimi tasfiyesinin ayrıca düzenlenip düzenlenmediği, taşınmazların ismen sayılıp sayılmadığı mutlaka kontrol edilmelidir.
Uzlaşmayı Değerlendirirken Bakılacak Üç Ölçüt
- Tasfiyeye girecek malvarlığının güncel değeri ile teklif edilen tutar arasındaki fark
- Delil durumunun gücü; özellikle nakit ödemelerin belgelenebilirliği
- Yargılama süresi, keşif ve bilirkişi giderleri ile faiz başlangıcının etkisi
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Mal rejiminin türü, evlilik tarihi ve malların edinim biçimi sonucu değiştirdiğinden, protokol imzalamadan veya dava açmadan önce hukuki görüş alınması yerinde olur.