Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair kararlar, aile hukukunun kâğıt üzerinde en kısa, uygulamada ise en sık tıkanan başlıklarıdır. TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanunun çizdiği çerçevede asıl belirleyici olan, talebin hangi dosyada ve hangi anda ileri sürüldüğüdür. Geç kalınan ya da yanlış dosyaya yöneltilen bir talep, çocuğun görüşme düzenini aylarca askıda bırakabilir.
Talep Hangi Dosyada İleri Sürülür
Kişisel ilişki, devam eden bir boşanma veya velayet davası varsa o dosya içinde geçici düzenleme olarak istenebilir; dava yoksa bağımsız bir talep olarak aile mahkemesine yöneltilir. Ayrılık yeni gerçekleşmişse geçici düzenleme talebi öncelikli tutulmalıdır, çünkü esas hakkındaki karar beklenirken oluşan fiilî durum sonradan değiştirilmesi güç bir alışkanlığa dönüşür.
Karar Var Ama Uygulanmıyorsa
- Görüşmenin gerçekleşmediği her tarih, tutanak veya yazışmayla kayda alınmalıdır.
- Teslim yeri ve saatine ilişkin uyuşmazlıklar, kararın lafzıyla karşılaştırılarak not edilmelidir.
- Çocuğun okul, sağlık ve tatil takvimi kararla çelişiyorsa değişiklik talebi ayrıca kurulur.
- Uygulamada çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi artık icra dairelerinin değil, adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerinin görev alanındadır.
Değişiklik Talebinde Delil ve Zaman
Mevcut düzenin değiştirilmesi isteniyorsa, kararın verildiği tarihten sonra ortaya çıkan somut bir değişiklik gösterilmelidir: şehir değişikliği, çalışma düzeninin farklılaşması, çocuğun yaşının ve ihtiyaçlarının değişmesi gibi. Talep, sadece taraflar arasındaki gerginliğe dayandırıldığında sonuç alma ihtimali zayıflar. Uzman raporu gerekebilecek dosyalarda inceleme talebinin dilekçenin başında yer alması, sürecin uzamasını önler.
Yanlış Merci: En Sık Görülen Yönlendirme Hatası
Uygulamada en çok karşılaşılan sapma, kararın uygulanmamasına ilişkin şikâyetin doğrudan aile mahkemesine bir yeni dava olarak açılması ya da tersine, düzenlemenin değiştirilmesi gereken bir durumda yalnızca icra benzeri bir yola başvurulmasıdır. Kararın değiştirilmesi ile yerine getirilmesi iki ayrı yoldur; ilki mahkeme, ikincisi ilamın infazından sorumlu birim üzerinden yürür. Bu ayrım kurulmadığında hem zaman hem de görüşme hakkı kaybedilir.
Burada anlatılanlar genel çerçevedir; çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve dosyadaki mevcut karar sonucu değiştirir. Görüşme düzenine ilişkin bir sorun yaşandığında, gecikmeden hukuki değerlendirme alınması çocuğun yararına olur.