Boşanma süreçlerinde en çok tekrarlanan cümle şudur: "Ev satılmadan, araç devredilmeden bir şey yapabilir miyiz?" Yapılabilir; ancak talebin adı, dayanağı ve muhatabı doğru seçilmelidir. TMK, usul yönünden HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun birlikte okunduğunda, mal rejiminden doğan alacak ile boşanma davasının fer'i talepleri farklı mantıklara oturur.
Hangi Tedbir, Hangi Amaç?
Uygulamada dört ayrı talep aynı kelimeyle anılıyor ve karışıyor:
- Tedbir nafakası: Yargılama sürerken eş ve çocukların geçimine yöneliktir; malvarlığını dondurmaz.
- Çocuğa ilişkin geçici düzenlemeler: Velayet, kişisel ilişki ve barınmaya ilişkin geçici kararlardır.
- Malvarlığına ilişkin ihtiyati tedbir: Devri engellemeye yöneliktir; tapu kaydına şerh, araç kaydına işaret gibi sonuçlar doğurabilir.
- Alacağa ilişkin güvence talepleri: Mal rejiminden kaynaklanan parasal alacağın tahsilini güvenceye almaya yöneliktir.
Yanlış merci sorunu genelde burada doğar: mal rejimi alacağı bir icra takibi konusu hâline gelmeden icra mahkemesine gidilmesi ya da aile hukukundan doğan tedbir talebinin genel mahkemede açılması zaman kaybettirir.
Talebi İkna Edici Kılan Üç Unsur
- Yaklaşık ispat: Tedbir talebinde kesin ispat aranmaz; ancak hakkın varlığına dair inandırıcı belge sunulmalıdır. Tapu kaydı, ruhsat, hesap dökümü, şirket ortaklık kaydı gibi.
- Somut tehlike: "Kaçırabilir" ifadesi tek başına yeterli değildir. Satış ilanı, vekâletname çıkarılması, devir girişimi, ani hesap hareketleri gibi göstergeler dilekçeye eklenmelidir.
- Ölçülülük: Tüm malvarlığı yerine somut kalemler hedeflenmelidir; aşırı geniş talepler reddedilme riskini artırır.
Kararın Ayakta Kalması: İhmal Edilen Aşama
Tedbir kararı alınmasıyla iş bitmez. Kararın ilgili sicillere fiilen işlenmesi, teminat yatırılması gerekiyorsa süresinde yatırılması ve kararın karşı tarafa usulüne uygun bildirilmesi gerekir. Bu adımlardan biri atlandığında karar kâğıt üzerinde kalır; devir gerçekleştiğinde ise tartışma iyiniyetli üçüncü kişi savunmasına kayar ve dosya çok daha ağırlaşır.
Karşı Tarafta Olmak: İtiraz Yolu
Aleyhinize tedbir kararı verilmişse, kararın kaldırılması veya değiştirilmesi talebi kanunda öngörülen kısa süre içinde yapılmalıdır. Etkili itiraz, tedbirin gereksizliğini değil; şartlarının bulunmadığını, malın kişisel mal olduğunu ya da tedbirin işletme faaliyetini durdurarak ölçüsüz zarar doğurduğunu belgeyle ortaya koyar.
Değerlendirme
Buradaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; mal rejimi tasfiyesinde sonucu belirleyen unsur, evlilik tarihi ile edinim tarihlerinin eşleştirilmesidir. Dosyanızdaki tarih çizelgesini çıkarıp bir hukukçuyla değerlendirmeniz, talebin adını doğru koymanızı kolaylaştırır.