Boşanma kararıyla birlikte kurulan kişisel ilişki düzeni, uygulamada çoğu zaman kâğıt üzerinde kaldığı için sorun çıkarır. Anne veya babanın protokoldeki saat, yer ve teslim biçimine uymaması hâlinde yapılacak işlem, ihlalin türüne göre değişir. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun ekseninde, kişisel ilişki uyuşmazlığında hangi kapının hangi sırayla çalınacağını netleştirmek gerekir.
İhlalin Türünü Ayırt Etmek
Kişisel ilişki sorunları üç ayrı başlıkta toplanır: mevcut kararın uygulanmaması, kararın içeriğinin artık çocuğun yaşına ve koşullarına uymaması, bir de tarafların protokolü farklı yorumlaması. Bu üçü için başvurulacak yol aynı değildir. Uygulanmama icra ve infaz boyutunu, uyumsuzluk yeni bir dava açılmasını, yorum farkı ise çoğu zaman aile mahkemesinden alınacak açıklayıcı bir düzenlemeyi gerektirir.
Sık Yapılan Merci Hatası
En yaygın hata, çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların infazının hâlâ klasik icra takibi mantığıyla yürütüldüğünün sanılmasıdır. Mevzuat değişikliğiyle bu iş, adalet teşkilatı bünyesindeki adli destek ve mağdur hizmetleri birimlerine bırakılmıştır. Yanlış birime yapılan talep, dosyanın haftalarca beklemesine ve çocuğun görüşme takviminin bir dönem tamamen boşa çıkmasına yol açar. Kararın değiştirilmesi talebi ise infaz birimine değil, aile mahkemesine yöneltilir.
Adım Sırası
- Elinizdeki ilamın kesinleşme durumu ve kişisel ilişki hükmünün lafzı kontrol edilir.
- İhlaller tarih, saat ve tanık bilgisiyle birlikte kayıt altına alınır.
- İnfazla ilgili talep, yetkili adli destek birimine yazılı olarak iletilir.
- Düzenin kalıcı değişmesi gerekiyorsa aile mahkemesinde ayrı bir dava açılır.
- Acil durumlarda geçici düzenleme talebi, esas talebin içinde ayrıca gerekçelendirilir.
Protokol Metnini Delil Hâline Getirmek
Protokolün belirsiz yazılması, sonraki bütün uyuşmazlıkların kaynağıdır. Teslim ve iade saatinin, yer bilgisinin, dinî bayram ve yarıyıl tatili gibi özel dönemlerin, yurt dışına çıkış izninin ve iletişim aracıyla görüşme biçiminin ayrı ayrı yazılması gerekir. Var olan bir protokolde bu unsurlar eksikse, ihlal iddiasını ispat etmek de zorlaşır. Bu nedenle mesajlaşma kayıtları, okul çıkış saatleri ve tarafsız tanık beyanları düzenli biçimde arşivlenmelidir.
Çocuğun Yararı Ölçütü
Aile mahkemesi, tarafların usul üstünlüğünden çok çocuğun yararına odaklanır. Bu nedenle karşı tarafı suçlamaya dayalı bir anlatım yerine, önerilen yeni düzenin çocuğun okul, sağlık ve sosyal hayatına nasıl uyduğunu somut biçimde göstermek daha etkili olur. Uzman raporu istenmesi muhtemel dosyalarda, görüşmelere hazırlıklı gidilmesi ve çocuğun sürece taraf hâline getirilmemesi önemlidir.
Aile dosyalarında tek bir standart çözüm yoktur; çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yeri ve mevcut ilamın metni sonucu belirler. Kendi dosyanızda hangi yolun uygun olduğunu değerlendirmek için bireysel hukuki destek almanız önerilir.