Velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocukla kişisel ilişkisi, kâğıt üzerinde net görünen ama uygulamada en çok tıkanan konulardan biridir. Karar elde olduğu hâlde görüşme gerçekleşmiyorsa, sorunu çözecek merci çoğu kişinin sandığı yerde değildir.
Görev: Aile Mahkemesi ve Bulunmadığı Yerler
Kişisel ilişkinin kurulması, kapsamının değiştirilmesi veya kaldırılması talepleri 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinin görev alanındadır. Aile mahkemesi kurulmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Görev kamu düzenindendir; tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez ve yargılamanın her aşamasında dikkate alınır.
Yetki: Hangi Yer Mahkemesi
Velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin taleplerde yetki, davanın türüne göre değişir. Boşanma davasıyla birlikte ileri sürülen talepler boşanma dosyasının yetkili mahkemesinde görülürken, kesinleşmiş karardan sonra açılan değişiklik davalarında çocuğun yerleşim yeri belirleyici olabilir. Çocuğun taşındığı, tarafların farklı illerde yaşadığı dosyalarda dilekçe verilmeden önce bu ayrımın netleştirilmesi gerekir.
İlamın Yerine Getirilmesi Artık İcra Dairesinde Değil
En kritik değişiklik burada: çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, artık icra dairesi eliyle yürütülmemektedir. Bu işler adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri tarafından, çocuğun üstün yararı gözetilerek yerine getirilir. Eski usule göre icra takibi başlatmaya çalışmak, dosyanın reddiyle sonuçlanır ve görüşme takvimi bir dönem daha boşa gider.
Süre Yakan Tipik Hatalar
- Kararın kesinleşmesini beklemeden uygulama talebinde bulunmak
- İhlali belgelemeden doğrudan velayetin değiştirilmesi davası açmak
- Teslim yükümlülüğüne aykırılığı yalnızca sözlü tanıklıkla ispatlamaya çalışmak
- Yurt dışına çıkış ya da okul kaydı gibi acil konularda tedbir talebi ileri sürmemek
İspat Dosyasının Kurulması
Kişisel ilişkinin engellendiği iddiası, düzenli tutulan bir kayıtla güçlenir: her görüşme günü için gidilen adres, saat, yanında bulunan tanık ve varsa resmi tutanak. Türk Medeni Kanunu'ndaki değişiklik davaları çocuğun yararına ilişkin somut ve süreklilik gösteren olgulara dayandığından, tek bir olay üzerine kurulan dosyalar genellikle beklenen sonucu vermez.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; çocuğun yaşı, okul düzeni ve tarafların bulunduğu yer sonucu değiştirebilir. Görüşmelerin fiilen aksadığı durumlarda gecikmeden hukuki destek almanız çocuğun yararına olur.