Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasının bir eki değil bağımsız bir davadır. TMK ve HMK ekseninde yürüyen bu davada 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemeleri görevlidir. Talebin boşanma dilekçesine tek satırla eklenmesi, çoğu zaman o kalemin hiç incelenmemesine veya tefrik edilerek geri planda kalmasına yol açar.
Tasfiye Davası Ne Zaman Görülebilir?
Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri, mal rejiminin sona ermesine bağlıdır. Boşanma davası derdestken açılan tasfiye davasında mahkeme, boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Bu, davayı erken açmanın anlamsız olduğu değil; takvimin buna göre kurulması gerektiği anlamına gelir. Zamanaşımı ve delil kaybı riski düşünüldüğünde, boşanma sürerken belge toplamaya başlamak çoğu dosyada belirleyici olur.
Yetki: Hangi Yer Mahkemesi?
Tasfiye davasında yetki, rejimin sona erme sebebine göre değişir. Boşanma veya evliliğin iptali hâlinde bu davalara bakan mahkemenin yetkisi esas alınırken; eşlerden birinin ölümü hâlinde ölenin son yerleşim yeri, diğer hâllerde ise davalı eşin yerleşim yeri gündeme gelir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin otomatik olarak yetkili olduğu varsayımı yaygın bir yanılgıdır; tasfiye davası ayni hakka değil, kişisel nitelikte bir alacağa dayanır.
Delil Matrisi: Neyin Kimden İsteneceği
- Tapu kayıtları ve edinme tarihleri; edinim anındaki bedel ve ödeme biçimi.
- Banka hesap hareketleri, kredi sözleşmeleri ve taksit ödemelerinin kaynağı.
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinimi gösteren belgeler.
- Araç, şirket payı ve bireysel emeklilik gibi kolayca gözden kaçan kalemlerin dökümü.
- Ödemelerin hangi eşin gelirinden yapıldığını gösteren maaş ve vergi kayıtları.
Yanlış Kapı, Kayıp Delil
- Talebin boşanma dosyasında kalması nedeniyle tasfiyeye özgü müzekkerelerin hiç yazılmaması.
- Banka kayıtlarının saklama süresi dolduktan sonra istenmesi ve cevabın boş dönmesi.
- Değer tespiti için gerekli bilirkişi talebinin, tasfiye tarihi belirlenmeden yapılması.
- Karşı tarafın devrettiği malvarlığına ilişkin talebin dilekçede hiç yer almaması.
Mal rejimi dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla hukuki tartışma değil, hangi belgenin zamanında istendiğidir. Evlilik tarihi, edinim tarihleri ve rejim türü değiştiğinde hesap tümüyle farklılaşacağından, bu genel çerçeveyi kendi belgelerinizle birlikte bir hukukçuya değerlendirtmek yerinde olur.