Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman elinde bolca belge bulunduğu halde sonuç alamaz; çünkü delil, onu değerlendirmeye yetkili olmayan mercie sunulmuştur. TMK, HMK ve 4787 sayılı Kanun çerçevesinde ilerleyen bu yazı, kişisel ilişki dosyalarında delilin doğru merciye yönlendirilmesini ele alır.
Aile Mahkemesi mi, İcra Dairesi mi
Kişisel ilişkinin içeriğini, gün ve saatlerini, teslim yerini belirleyen merci aile mahkemesidir. Buna karşılık mevcut bir kararın yerine getirilmemesi, yani teslim yükümlülüğünün ihlali, icra teşkilatı üzerinden yürüyen ayrı bir süreçtir. Kararın değiştirilmesi talebiyle icra dairesine, ihlalin yaptırımı talebiyle aile mahkemesine gidilmesi zaman kaybına yol açar. İlk soru daima şudur: mevcut kararın uygulanmasını mı istiyorum, yoksa kararın kendisinin değişmesini mi?
Delilin Türü Merciyi Belirler
- Teslim ihlaline dair tutanaklar: İcra aşamasında değer taşır, tarih ve saat kaydı içermelidir.
- Çocuğun üstün yararına ilişkin veriler: Okul, sağlık ve sosyal çevre bilgileri mahkeme dosyasına aittir.
- Taraflar arası yazışmalar: Hangi tarafın hangi tarihte ne teklif ettiğini göstermesi bakımından iki süreçte de kullanılabilir.
- Yurt dışı unsuru varsa: Çocuğun mutad meskenine ilişkin belgeler baştan hazırlanmalıdır.
Uzman ve Sosyal İnceleme Raporları
Aile hukuku dosyalarında uzman görüşü ve sosyal inceleme raporu, tarafların iddialarından bağımsız bir değerlendirme sunar. Bu raporlar talep edildiğinde tarafın yapması gereken, rapora karşı genel itiraz yazmak değil; raporun dayandığı gözlem ve verilerle çelişen somut belgeyi göstermektir. Rapora itiraz süresi kısa olduğundan, tebliğ tarihi mutlaka takvime işlenmelidir.
Delil Sunumunda Zamanlama
Usul hukukunda delillerin sunulacağı aşama sınırlıdır; geç sunulan belge, içeriği ne kadar güçlü olursa olsun dikkate alınmayabilir. Dilekçeler teatisi tamamlanmadan delil listesinin hazırlanması, sonradan ortaya çıkan belgeler için hangi istisnaların işletileceğinin bilinmesi gerekir. Ses ve görüntü kayıtlarında ise hukuka uygun elde edilip edilmediği tartışması ayrıca değerlendirilmelidir.
Değerlendirme
Kişisel ilişki dosyalarında hedef, karşı tarafı zayıflatmak değil, çocuğun yararına ilişkin tabloyu yetkili merciye eksiksiz göstermektir. Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; çocuğun yaşı ve aile koşulları sonucu doğrudan etkilediğinden bireysel hukuki destek alınması tavsiye edilir.