Velayet ve kişisel ilişki konusunda karar almak sürecin yarısıdır; kararın fiilen uygulanması ise ayrı bir hukuki alandır. Karara rağmen çocuğun teslim edilmemesi ya da görüşmelerin engellenmesi halinde nereye başvurulacağı, son yıllarda değişen bir konu olduğu için sık hata yapılmaktadır.
Karar Aşaması: Aile Mahkemesi
Velayetin belirlenmesi, değiştirilmesi ve kişisel ilişkinin düzenlenmesi aile mahkemesinin görev alanındadır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Yer bakımından ise eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yer ile davalının yerleşim yeri mahkemeleri gündeme gelir; velayetin değiştirilmesi taleplerinde çocuğun yerleşim yeri de fiilen belirleyici olabilir.
Uygulama Aşaması: İcra Dairesi Değil
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi artık icra dairelerinin işi değildir. Bu işlemler adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle, çocuğun üstün yararı gözetilerek yürütülür. Başvuru bu müdürlüğe yapılır; icra dairesine yapılan talep sonuç doğurmaz ve zaman kaybettirir. Süreç, zorlayıcı tedbirlerden önce uzman görevlilerin katılımıyla teslimin sağlanmasına öncelik verecek biçimde kurgulanmıştır.
Karara Uymamanın Yaptırımı
Kararın gereğini yerine getirmeyen tarafa yönelik yaptırım talepleri, yine bu sürecin parçası olarak değerlendirilir. Burada önemli olan, engellemenin belgelenmesidir: teslim yerine gidildiğine dair tutanak, görevli personelin kaydı, mesaj ve arama dökümleri dosyanın omurgasını oluşturur. Tek taraflı beyan, karşı tarafın inkarı karşısında yetersiz kalır.
Yurt Dışı Unsuru Varsa
- Çocuk yurt dışına götürülmüşse uluslararası iade mekanizmaları ve merkezi makam başvurusu gündeme gelir.
- Yabancı mahkeme kararının Türkiyede uygulanabilmesi için tanıma ve tenfiz davası gerekir; bu dava aile mahkemesinde görülür.
- Tanıma kararı olmadan yabancı kararın icrası istenemez.
Adım Sırası
- Kararın kesinleşme şerhi ile birlikte örneğinin alınması
- Teslim veya görüşme takviminin karardaki ifadeye birebir uygun yazılması
- Adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğüne başvuru
- Engelleme halinde tutanak ve iletişim kayıtlarının derlenmesi
- Koşullar değiştiyse velayetin veya kişisel ilişkinin değiştirilmesi talebinin ayrıca değerlendirilmesi
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Çocuğun yaşı, kararın lafzı ve tarafların bulunduğu yer izlenecek yolu etkileyeceğinden, uygulamaya geçmeden önce hukuki görüş almanız faydalı olur.