Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma davasının duygusal yoğunluğundan farklı olarak neredeyse tamamen belgeye dayalı bir süreçtir. Dosyaların önemli bir kısmı, hakkın bulunmaması nedeniyle değil; malvarlığının edinim tarihinin ve finansman kaynağının kanıtlanamaması nedeniyle beklenenden düşük sonuçla kapanır.
Tasfiyenin Başlangıç Tarihi
Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır ve rejim, boşanma hâlinde dava tarihi esas alınarak sona erer. Bu tarih, hesabın kalbini oluşturur: dava tarihinden sonra edinilen değerler kural olarak tasfiyeye girmez. Bu nedenle taraflar arasında en çok tartışılan konu, çoğu zaman malın niteliği değil, ne zaman ve hangi kaynakla edinildiğidir.
Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı
- Evlilikten önce sahip olunan değerler ile miras veya karşılıksız kazandırma yoluyla elde edilenler kişisel mal sayılır.
- Kişisel malın gelirleri ile emek karşılığı elde edilen kazançlar bakımından farklı kurallar işler.
- Kişisel malın satılıp yerine başka bir mal alınması hâlinde ikame ilişkisinin belgeyle gösterilmesi gerekir.
- Bir mala her iki gruptan da katkı yapılmışsa değer artış payı hesabı ayrıca yürütülür.
Delil Toplama Planı
- Tapu ve araç kayıtlarının edinim tarihleriyle birlikte çıkarılması.
- Alım bedelinin ödendiği banka hesaplarının, dekont ve havale açıklamalarının temini.
- Kredi kullanıldıysa kredi sözleşmesi ile taksitleri kimin ödediğini gösteren ödeme planı.
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri, sermaye artırımı kayıtları ve tarihleri.
- Banka ve tapu kayıtlarının tarafça getirtilemediği hâllerde mahkemeden müzekkere talep edilmesi.
Merci ve Sıralama Riski
Tasfiye talepleri aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Uygulamadaki temel usul riski sıralamadadır: mal rejiminden doğan alacak talebi, boşanma hükmü kesinleşmeden karara bağlanamaz. Bu nedenle dava açılabilse de çoğunlukla boşanma dosyası bekletici mesele yapılır. Ayrıca talebin gecikmesi hâlinde ileri sürülebilecek süre itirazları tartışmalı olduğundan, hakkın gereksiz yere zamana bırakılmaması gerekir.
Sonuç Yerine
Mal rejimi dosyasında sonucu belirleyen şey, iddianın kuvveti değil; kayıt zincirinin tamlığıdır. Yukarıdaki başlıklar genel bir yol haritası sunar. Malvarlığınızın yapısı, edinim tarihleri ve finansman kaynağı hesabı önemli ölçüde değiştirebileceğinden, talep oluşturmadan önce kayıtlarınızın hukuki incelemeden geçirilmesi yerinde olur.