Boşanma sürecinde en çok sonradan pişmanlık yaratan konu, mal rejimine ilişkin taleplerin aceleyle hazırlanmış bir protokole sıkıştırılmasıdır. Mal rejimi tasfiyesi, TMK'nın kendi kuralları ve HMK'nın usul çerçevesi içinde yürüyen ayrı bir hesaplaşmadır; protokolde eksik veya belirsiz bırakılan her kalem, ileride yeniden dava konusu olur ya da tümüyle kaybedilir.
Talebin Hangi Mahkemeye Ait Olduğu
Aile hukukundan doğan uyuşmazlıklar, 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinin görev alanındadır. Taşınmaz söz konusu olduğu için dosyayı doğrudan genel mahkemeye taşımak, görev yönünden zaman kaybına yol açar. Yetki bakımından ise eşlerin son ortak yerleşim yeri belirleyici olabildiğinden, taraflardan biri taşınmışsa bu husus dava açılmadan önce netleştirilmelidir. Arabuluculuk basamağının hangi taleplerde dava şartı olduğu güncel mevzuattan teyit edilmelidir; bu kapsam zaman içinde genişlemiştir.
Protokolün Zayıf Halkaları
- Taşınmazın yalnızca ada-parsel yazılıp devir zamanının ve masraf yükünün belirtilmemesi
- Banka hesapları, bireysel emeklilik ve şirket payları gibi kalemlerin hiç anılmaması
- Kredili alınan konutta kalan borcun kimde kalacağının belirsiz bırakılması
- Katkı veya katılma alacağından feragat edildiği izlenimi veren muğlak ifadeler
- Nafaka ve tazminat kalemlerinin mal rejimi alacağıyla birbirine karıştırılması
Değer Tespiti ve Belge Zinciri
- Evlilik tarihi ile fiilî ayrılık tarihi arasındaki edinimler kronolojik olarak listelenir.
- Her mal varlığı için edinim tarihi, bedeli ve ödeme kaynağı belgeye bağlanır.
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinim belgesi hazırlanır.
- Kredi ödemelerinin hangi hesaptan yapıldığı dekontlarla gösterilir.
- Değer artışı iddiası için tapu kaydı ve güncel değer verisi birlikte sunulur.
Zamanlama Meselesi
Tasfiye talebi, boşanma davasının sonucuna bağlı olarak ele alınır; bu nedenle protokolde yer alan ifadelerin ileride açılacak tasfiye davasında nasıl yorumlanacağı önceden düşünülmelidir. Süre bakımından da kayıtsız kalınmamalıdır: talep hakkı süresiz değildir ve boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte işleyen süreler bulunur. Bu sürelerin takvime bağlanmaması, esasen haklı olan tarafın hakkını kaybetmesine yol açabilir.
Yukarıdakiler genel bilgilendirme niteliğindedir. Her ailenin mal varlığı yapısı, gelir kaynakları ve evlilik süresi sonucu değiştirir; protokol imzalanmadan önce metnin bir hukukçu tarafından kalem kalem gözden geçirilmesinde yarar vardır.