Anlaşmalı boşanmada tarafları asıl yoran aşama duruşma değil, protokolün uygulandığı sonraki yıllardır. Ödeme miktarı, artış yöntemi ve nafakanın türü açık yazılmadığında, taraflar kısa süre içinde yeniden mahkeme kapısına döner. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde nafaka maddesinin protokolde nasıl kurulacağını ve sonraki talepler için hangi mercie gidileceğini netleştirmeye çalışır.
Türünü Yazmayan Madde Yarım Kalır
Protokolde en sık görülen eksiklik, nafakanın türünün belirtilmemesidir. Tedbir nafakası yargılama süresince geçerlidir; iştirak nafakası çocuk için ödenir; yoksulluk nafakası ise eşe yöneliktir ve koşulları farklıdır. "Aylık şu kadar nafaka ödenecektir" cümlesi, ödemenin çocuk için mi eş için mi olduğunu göstermediğinde, ileride uyarlama ve kaldırma taleplerinde tartışma çıkarır. Ödeme günü, ödeme kanalı ve hesap bilgisi de aynı maddede yer almalıdır.
Protokol Denetim Sırası
- Nafakanın türü, miktarı ve ilk ödeme tarihi tek tek yazılır.
- Artış yöntemi belirli ve hesaplanabilir bir ölçüte bağlanır; "gerektiğinde artırılır" gibi ifadeler kullanılmaz.
- Velayet, kişisel ilişki takvimi ve nafaka maddesi birbiriyle uyumlu okunur.
- Mal rejimine ilişkin talepler bakımından feragat mi, saklı tutma mı olduğu açıkça belirtilir.
- Eğitim, sağlık ve okul masrafları gibi kalemlerin nafakaya dâhil olup olmadığı yazılır.
- Protokolün tüm sayfaları taraflarca imzalanır ve dosyaya eksiksiz sunulur.
Sonraki Talep Hangi Mahkemede?
Boşanma kararı kesinleştikten sonra ortaya çıkan taleplerin aynı dosyada çözüleceği düşüncesi, sık rastlanan bir merci hatasıdır. Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması ayrı bir davanın konusudur ve 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemelerinde görülür. Ödenmeyen nafakanın tahsili ise mahkemeden değil icra dairesinden istenir; ayrıca nafaka yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hâlinde işleyen ayrı bir yaptırım mekanizması bulunur. Yetki bakımından da davalının yerleşim yeri ile nafaka alacaklısının yerleşim yeri seçenekleri birlikte değerlendirilmelidir.
Hâkimin Onayı Metni Değiştirebilir
Protokol, özellikle çocuğun menfaatine ilişkin maddelerde hâkim tarafından aynen kabul edilmek zorunda değildir. Bu nedenle taraflar arasındaki mutabakat, mahkemenin uygun görmemesi hâlinde yeniden düzenlenir. Metnin bu ihtimale göre esnek ama belirli yazılması, duruşma gününde beklenmedik bir tıkanma yaşanmasını önler.
Hatırlatma
Protokolde bir cümlelik belirsizlik, yıllar süren ek davalara dönüşebilir. Buradaki başlıklar genel çerçevedir; tarafların gelir durumu, çocuğun yaşı ve mevcut yaşam düzeni değerlendirmeyi değiştireceğinden, metin imzalanmadan önce hukuki destek alınması yerinde olur.