Velayet ve kişisel ilişkiye dair protokoller, tarafların anlaştığı anda değil, hakim onayından ve fiilen uygulanabilir hale geldiğinde sonuç doğurur. Protokolün metni ne kadar ayrıntılı olursa olsun, yanlış makama yöneltilen bir talep uygulamayı kilitleyebilir.
Protokolü hangi mahkeme onaylar?
Aile hukukundan doğan uyuşmazlıklarda görev, 4787 sayılı Kanun çerçevesinde aile mahkemesindedir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Anlaşmalı boşanmada protokol tek başına bağlayıcı değildir; hakim protokolü inceler, çocuğun yararı bakımından uygun görmediği düzenlemeleri değiştirebilir. Bu nedenle protokol metni, hakimin onayından geçebilecek biçimde ve TMK ile HMK usulüne uygun kurulmalıdır.
Kişisel ilişki hükümlerinin uygulanabilirliği
Uygulamada en çok tartışma yaratan hükümler, teslim ve iade yerinin belirsiz bırakıldığı, tatil dönemlerinin çakıştığı ve nakil hallerinin düzenlenmediği protokollerden doğar. Hükümler somut olmadığında, tarafların iyi niyeti bittiği anda uygulama durur. Teslim saati, yer, ulaşım masrafının kime ait olduğu ve mazeret halinde telafi usulü açıkça yazılmalıdır.
Protokolde yer alması gereken başlıklar
- Velayetin kimde olacağı ve ortak kararla yürütülecek konuların listesi
- Kişisel ilişkinin gün, saat, teslim yeri ve iade yeri bakımından somut tarifi
- Okul dönemi, resmi tatiller ve yaz dönemi için ayrı takvim
- Yurt içi ve yurt dışı seyahat, pasaport ve okul değişikliğinde izin usulü
- Nafakanın ödeme günü, yöntemi ve artış esasının belirlenmesi
- Taraflardan birinin adres değiştirmesi halinde bildirim yükümlülüğü
Uyuşmazlık çıkarsa kime başvurulur?
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair kararların yerine getirilmesi, klasik icra takibi mantığından ayrılmıştır ve bu işler için öngörülen adli destek birimleri üzerinden yürütülür. Alışkanlıkla icra dairesine yönelmek zaman kaybettirir. Buna karşılık koşullar esaslı biçimde değişmişse, yapılması gereken uygulama talebi değil, velayetin veya kişisel ilişkinin değiştirilmesine yönelik ayrı bir davadır.
Yazıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; çocuğun yaşı, tarafların yerleşim yerleri ve mevcut fiili düzen sonucu doğrudan etkiler. Protokolü imzalamadan önce metni bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.