Boşanma sonrası en çok tartışma doğuran başlık, kararın içeriğinden çok uygulanabilirliğidir. Kâğıt üzerinde kurulmuş bir kişisel ilişki hükmü, saat, yer ve teslim biçimi belirsiz kaldığında icra edilemez hâle gelir. Bu yazı, kişisel ilişki kararlarının hangi mercie götürüldüğünü ve icra edilebilir bir hükmün nasıl kurulduğunu ele alıyor.
Kararı Veren Mahkeme: Aile Mahkemesi
Kişisel ilişkinin kurulması, kaldırılması veya değiştirilmesi talepleri 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Kararın değiştirilmesi istendiğinde yetkili mahkeme çoğu zaman çocuğun güncel yerleşim yeri mahkemesidir; boşanma davasının görüldüğü şehre alışkanlıkla yapılan başvurular yetkisizlikle sonuçlanabilir. Taşınma gerçekleşmişse, dilekçeye okul kaydı ve adres beyanı eklenmesi bu tartışmayı baştan kapatır.
İcra Aşamasında Merci Değişti
Uzun yıllar boyunca çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamlar icra daireleri eliyle yerine getiriliyordu. Yapılan kanun değişikliğiyle bu iş icra teşkilatından alınmış, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri eliyle yürütülen bir sürece dönüştürülmüştür. Sürecin merkezinde artık cebri icra değil, teslimin çocuğun yararına uygun biçimde gerçekleştirilmesi vardır. Eski alışkanlıkla icra dairesine yapılan başvurular, bugün doğrudan sonuç doğurmaz ve zaman kaybına yol açar.
İcra Edilebilir Hüküm Nasıl Yazılır?
- Gün, saat aralığı ve teslim-iade yeri tereddüde yer bırakmayacak biçimde belirtilir.
- Yarıyıl, yaz tatili ve dinî bayram dönemleri ayrı ayrı düzenlenir.
- Teslimi kimin gerçekleştireceği ve refakat edecek kişi tanımlanır.
- Şehirler arası mesafe varsa ulaşımın nasıl sağlanacağı hükme yazılır.
- Uzaktan iletişim yöntemiyle görüşme öngörülüyorsa sıklığı ve süresi gösterilir.
İhlal Hâlinde İzlenecek Yol
Kararın uygulanmaması hâlinde başvurulacak yol, ihlalin niteliğine göre değişir. Sürekli engelleme, kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebini gündeme getirebileceği gibi, teslim sürecine ilişkin yaptırımları da tetikleyebilir. Her iki ihtimalde de ihlalin belgelenmesi şarttır: teslim gününe ilişkin tutanak, yazışma kayıtları ve varsa görevli birim raporu dosyanın omurgasını oluşturur. Tek taraflı beyanla yapılan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır.
Son Söz
Kişisel ilişki dosyalarında amaç, tarafların birbirine üstünlük kurması değil, çocuğun düzeninin korunmasıdır. Buradaki açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir; çocuğun yaşı, kardeş durumu ve tarafların yerleşim yerleri uygulamayı değiştirebilir. Kararınızın uygulanmasında sorun yaşıyorsanız, güncel merci ve usule ilişkin olarak bir aile hukuku avukatına danışmanız faydalı olacaktır.