Kişisel ilişki kararının varlığı, o ilişkinin fiilen kurulacağı anlamına gelmez. Çocuğun teslim edilmemesi ya da görüşmelerin sürekli engellenmesi halinde ebeveynin ilk sorusu şudur: bu kararı kim uygulatacak? Türkiye'de bu alanda önemli bir usul değişikliği yaşandığından, alışkanlıkla gidilen merci artık doğru merci olmayabilir.
Karar Aşaması: Aile Mahkemesi
Velayet ve kişisel ilişkinin düzenlenmesi Türk Medeni Kanunu kapsamındadır ve 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemeleri görevlidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Dava devam ederken çocuğun yararına ilişkin geçici düzenlemeler de aynı mahkemeden istenir; ayrı bir dosya açmaya gerek yoktur.
Yetki bakımından, mevcut bir kararın değiştirilmesi talep ediliyorsa çocuğun yerleşim yeri mahkemesi ön plana çıkar. Kararı veren ilk mahkemeye başvurma alışkanlığı, taraflar taşındıysa yetkisizlikle sonuçlanabilir.
İcra Aşaması: Artık İcra Dairesi Değil
Çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulmasına dair ilamların yerine getirilmesi, icra dairelerinin görev alanından çıkarılarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine bırakılmıştır. Bu değişiklik, çocuğun cebri icra ortamından uzaklaştırılması amacını taşır. Uygulamada hâlâ icra dairesine başvurulduğu görülmekte, bu da haftalarca süre kaybına yol açmaktadır.
- Başvuru, ilamın uygulanmasını isteyen tarafça ilgili müdürlüğe yapılır.
- Teslim ve görüşme, çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenen usulle gerçekleştirilir.
- Uzman desteği, sürecin ayrılmaz bir parçası olarak devreye girebilir.
- Kararın yerine getirilmemesi halinde uygulanacak yaptırımlar ayrı bir usule tabidir.
Geçici Tedbir Talebini Güçlendiren Unsurlar
- Engellenen görüşme tarihleri liste halinde ve somut biçimde belirtilir.
- Yazışmalar, teslim yerine gidildiğini gösteren kayıtlar ve tanık bilgileri sunulur.
- Çocuğun okul ve sağlık düzenine ilişkin bilgiler dosyaya eklenir.
- Talep, çocuğun yaşına ve yaşam düzenine uygun somut bir program biçiminde yazılır.
- Uzaklık, çalışma saatleri ve tatil dönemleri gibi pratik değişkenler hesaba katılır.
Soyut biçimde kişisel ilişki istenmesi yerine gün, saat ve teslim yeri belirtilen bir program önerilmesi, hem kararın uygulanabilirliğini hem de sonraki uyuşmazlıklarda ispat kolaylığını artırır.
Şiddet İddiası Varsa Ayrı Bir Kanal
Kişisel ilişki tartışmasına şiddet ya da tehdit iddiası eşlik ediyorsa, 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler ayrı bir usulle istenir ve mülki amir ile kolluk da yetkilendirilmiştir. Bu talebin kişisel ilişki dosyasıyla birleştirilmesi, acil nitelikteki koruma kararının gecikmesine neden olabilir. İki süreç paralel yürütülmeli, ancak birbirinin yerine geçirilmemelidir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar. Çocuğun yaşı, tarafların bulunduğu yerler ve mevcut kararın içeriği izlenecek yolu değiştirir; özellikle geçici tedbir taleplerinde zamanlama belirleyici olduğundan bir hukukçuyla birlikte hareket etmeniz uygun olacaktır.