Nafakaya hükmedilmesi ile nafakanın fiilen tahsil edilmesi iki ayrı süreçtir. Elinde karar bulunan tarafın en sık yaşadığı sorun, kararın hangi aşamada ve nasıl icraya konulabileceği ile artırım, azaltım ve kaldırma taleplerinin hangi mahkemeye yöneltileceğidir. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde nafakanın icra edilebilirliğini adım adım ele alır.
Hangi Nafaka, Hangi Aşamada?
Nafaka türleri birbirinden farklı işlev görür ve farklı zamanlarda doğar. Tedbir nafakası dava sürerken geçici olarak hükmedilir; iştirak nafakası çocuk için, yoksulluk nafakası ise eş için boşanmanın sonucu olarak belirlenir. Tedbir nafakası ara kararla doğduğu için tahsil aşaması, nihai karara bağlı nafakalardan farklı ilerler.
- Kararın türü ve başlangıç tarihi ilk sayfada netleştirilmelidir.
- Ödeme günü ve ödeme kanalı karar metninden aynen alınmalıdır.
- Artış oranı öngörülmüşse hesap yöntemi karar metnine göre uygulanır.
- Birikmiş ve işleyecek nafaka ayrımı takip talebinde açıkça yapılmalıdır.
Kesinleşme Beklenmeli mi?
Aile hukukuna ilişkin kararlarda kişisel duruma ilişkin hükümler kural olarak kesinleşmeden yerine getirilemez. Ancak nafakaya ilişkin hükümler bakımından uygulama farklıdır ve tahsil için kararın kesinleşmesi beklenmeden harekete geçilebilmesi mümkündür. Bu ayrımın bilinmemesi, aylarca gereksiz bekleme ve birikmiş alacağın büyümesi anlamına gelir.
Takip Talebini Doğru Kurmak
- Karar örneği ve gerekiyorsa şerhli sureti temin edilir.
- Birikmiş nafaka ay ay dökümlü olarak hesaplanır.
- İşleyecek aylar için ayrıca talep konulur.
- Kısmi ödemeler mahsup edilerek gösterilir.
- Faiz talebinin türü ve başlangıcı belirtilir.
Dökümsüz açılan takiplerde borçlunun itirazı çoğunlukla kabul görür ve süreç uzar. Bu nedenle hesap tablosu takip talebinin eki olarak sunulmalıdır.
Değişiklik Talepleri Ayrı Bir Dosyadır
Nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması istekleri icra dairesine değil, aile mahkemesine yöneltilir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu görevi asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla yürütür ve 4787 sayılı Kanun bu yapının çerçevesini çizer. İcra dosyasına sunulan "nafakayı ödeyemiyorum" dilekçesi, hukuken bir azaltım talebi doğurmaz; yalnızca dosyaya beyan olarak geçer.
Tahsil Edilemeyen Nafakada Yaptırım
Nafaka hükmüne uyulmaması hâlinde, icra hukuku düzeninde ayrı bir yaptırım mekanizması öngörülmüştür ve bu talep icra ceza mahkemesine yapılır. Talebin süresi ve şikâyet koşulları özel niteliktedir; ödeme yapıldığında yaptırımın akıbeti de ayrıca değerlendirilir. Bu yolun genel icra takibiyle karıştırılması, en yaygın merci hatalarındandır.
Yukarıdaki bilgiler genel nitelikte olup her dosyada kararın türü, tarafların gelir durumu ve ödeme geçmişi sonucu değiştirebilir. Nafaka alacağı birikmeden ve delil kaybı yaşanmadan hukuki destek alınması yerinde olacaktır.