Nafaka talepleri, aile hukukunun en sık başvurulan başlığı olmasına rağmen usul yönünden en çok hata yapılan alanlarından biridir. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı düzenleme birlikte okunmadığında, haklı bir talep yanlış mahkemede zaman kaybeder.
Aile Mahkemesi Yoksa Ne Olur
Nafakaya ilişkin davalar aile mahkemesinin görev alanındadır. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde ise dava, asliye hukuk mahkemesine açılır ve bu mahkeme aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Dilekçenin başlığında bu sıfatın belirtilmesi, dosyanın doğru esasa kaydedilmesini kolaylaştırır. Görev kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar kabul etse dahi yanlış görevli mahkemede yargılama sürdürülemez.
Nafaka Türü Usulü Değiştirir
Tedbir nafakası dava süresince geçici koruma sağlar ve boşanma davasının içinde talep edilebilir. İştirak nafakası çocuk için, yoksulluk nafakası ise boşanma sonrası eş için gündeme gelir. Bunlardan bazıları hakimin kendiliğinden karar verebileceği kalemlerken, bazıları açık talebe bağlıdır. Yardım nafakası ise altsoy, üstsoy ve kardeşler arasında, bakım yükümlülüğüne dayalı ayrı bir taleptir ve tarafları farklıdır.
Yetkide Alacaklı Lehine Kural
Boşanma davasıyla birlikte istenen nafakada yetki, boşanma davasının yetki kurallarına bağlıdır. Boşanmadan sonra bağımsız olarak açılan nafaka davalarında ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Bu kural, çocuğunu yanına alarak başka bir şehre taşınan tarafın davayı kendi bulunduğu yerde açabilmesini sağlar. Yetkinin dilekçede gerekçelendirilmesi, karşı taraftan gelecek yetki itirazının önünü keser.
Artırım, Azaltım ve Kaldırma Davaları
Koşullar değiştiğinde nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması istenebilir. Bu davalar önceki kararı veren mahkemeye bağlı değildir; güncel yetki kurallarına göre açılır. Talep edilen miktarın ve dayandığı gerekçenin somut biçimde ortaya konması gerekir: gelir belgeleri, eğitim ve sağlık giderleri, kira ve geçim kalemleri dosyaya dönem bazında sunulmalıdır. Soyut olarak geçim şartlarının ağırlaştığı ifadesi tek başına yeterli olmaz.
Tahsil Aşaması Mahkemede Değil İcrada Yürür
Karar alınmış olması ödemenin kendiliğinden yapılacağı anlamına gelmez. Ödenmeyen nafakanın tahsili icra dairesi üzerinden yürütülür; mahkemeye yeniden başvurmak süreci hızlandırmaz, aksine geciktirir. Ödenmeme durumunun sürmesi halinde ayrıca farklı bir hukuki sürecin gündeme gelebileceği de dikkate alınmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve niteliğindedir; tarafların gelir durumu, çocuğun ihtiyacı ve mevcut kararların kapsamı sonucu değiştirir. Talebinizi somutlaştırmadan önce bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız yerinde olacaktır.