Boşanma sürecinde verilen kararların bir kısmı hemen sonuç doğurur, bir kısmı ise ancak kesinleştikten sonra uygulanabilir. Mal rejimi tasfiyesinden doğan alacak, bu ayrımın en çok karıştırıldığı kalemdir. Kararın elde bulunması ile icra edilebilir olması aynı şey değildir.
Tasfiye Talebinin Yeri ve Zamanı
Mal rejiminin tasfiyesi, 4787 sayılı Kanun uyarınca kurulan aile mahkemesinde görülür. Talep boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir; ancak mal rejimi boşanmanın kesinleşmesiyle sona erdiğinden, tasfiyeye ilişkin karar boşanma hükmü kesinleşmeden verilemez. Uygulamada mahkeme, boşanma dosyasını bekletici mesele yapar. Bu nedenle iki dosyanın takvimi birlikte izlenmelidir; boşanma dosyasındaki bir gecikme doğrudan tasfiye dosyasını durdurur.
Hangi Hüküm Kesinleşmeden İcra Edilebilir?
- Aile ve şahsın hukukuna ilişkin hükümler kural olarak kesinleşmeden icra edilemez.
- Nafakaya ilişkin hükümler bu kuralın dışında değerlendirilir ve tahsili farklı bir düzene tabidir.
- Tazminat ve tasfiye alacağı gibi kalemlerin icrası, boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlı olarak ele alınır.
- Yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de sonuç doğurması için ayrıca tanıma ve tenfiz süreci işletilir.
Bu sıralama gözetilmediğinde başlatılan icra takibi, borçlunun itirazı üzerine durur ve alacaklı hem masraf hem zaman kaybeder.
Katılma Alacağı Nasıl Hesaplanır?
- Eşlerin edinilmiş malları ile kişisel malları ayrılır.
- Kişisel mal iddiası ileri süren taraf bunu ispatla yükümlüdür; aksi hâlde mal edinilmiş sayılır.
- Mal rejiminin sona erdiği an ile tasfiye anındaki değerler ayrı ayrı belirlenir.
- Denkleştirme kalemleri, bir gruptan diğerine yapılan katkılar dikkate alınarak hesaplanır.
- Değer artış payı ile katılma alacağı ayrı talep kalemleri olarak yazılır.
Talebin Yazımı ve Harç Etkisi
Tasfiye alacağının miktarı çoğunlukla dava açılırken tam olarak bilinemez. Bu durumda talebin belirsiz alacak olarak mı yoksa kısmi dava olarak mı ileri sürüldüğü açıkça belirtilmelidir. Bu tercih, hem harç hesabını hem de faizin hangi tarihten işleyeceğini etkiler. Faiz başlangıcı bakımından dava tarihi ile temerrüt tarihi arasındaki fark ayrıca değerlendirilmelidir.
Kararın Uygulanma Aşaması
Kesinleşen ilam icra dairesine sunularak ilamlı takip başlatılır. Bu aşamada borçlunun elindeki savunmalar oldukça sınırlıdır; icranın geri bırakılması talepleri belirli sebeplerle ve icra hukuk mahkemesi önünde ileri sürülür. Kararın tapu kaydına yansıtılması gereken hâllerde ise ayrıca tescil işlemi yürütülür. Bu nedenle hüküm fıkrasının infaza elverişli biçimde yazılmış olması, dava aşamasında talep edilmesi gereken bir husustur.
Bu açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır. Mal rejimi dosyalarında evlilik tarihi, edinim tarihleri ve rejim türü sonucu doğrudan değiştirdiğinden, hesaplamayı belgelerle birlikte bir hukukçuya yaptırmanız yararınıza olur.