Boşanma davası sonuçlandığında dosya çoğu kişi için kapanmış sayılır; oysa asıl zorluk, hükmün fiilen uygulanabilmesi aşamasında başlar. Nafaka ödenmiyor, tazminat kalemleri tahsil edilemiyor ya da ziynet ve ev eşyasına ilişkin hüküm yerine getirilmiyorsa, doğru adımı doğru makam önünde atmak gerekir. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde aile mahkemesi kararının infazında en sık yaşanan merci karışıklığını ele alır.
Hükmün Her Kalemi Aynı Yoldan Yürümez
Bir boşanma ilamı tek parça gibi görünse de içindeki kalemler farklı infaz rejimlerine tabidir. Para alacağı doğuran hükümler (nafaka, maddi ve manevi tazminat, yargılama gideri, vekâlet ücreti) ilamlı icra yoluyla icra dairesinde takibe konur. Buna karşılık kişisel duruma ilişkin hükümler nüfus müdürlüğünde tescil işlemiyle sonuç doğurur. Taşınmaz mülkiyetine ilişkin bir hüküm varsa tapu müdürlüğü devreye girer. Aynı ilam için üç ayrı makama gitmek gerekebilir ve bunların hiçbiri kararı veren aile mahkemesi değildir.
Kesinleşme Şartı: Erken Başvurunun Bedeli
Uygulamadaki en maliyetli hata, kesinleşmeden infaz edilemeyecek bir kalemi erken takibe koymaktır. Boşanmanın eki niteliğindeki tazminat kalemleri bakımından kararın kesinleşmesi aranırken, tedbir ve iştirak niteliğindeki ödemeler açısından durum farklı değerlendirilir. Kesinleşme şerhi alınmadan açılan takip, borçlunun itirazıyla duraklar; bu arada masraf ve zaman kaybedilir. Takip talebi hazırlanmadan önce ilamın kesinleşme durumu kalem kalem işaretlenmelidir.
İtiraz mı, Şikâyet mi? İki Yolun Ayrımı
İlamlı takipte borçlunun elindeki imkânlar sınırlıdır ve bunlar farklı mercilere gider:
- Takibin usulüne, memur işlemine veya hesaplama hatasına yönelik iddialar şikâyet yoluyla icra hukuk mahkemesine taşınır.
- Borcun sonradan ödendiği, ibra edildiği veya ertelendiği savunması belgeye dayandırılarak icra hukuk mahkemesinde ileri sürülür.
- Nafaka miktarının koşulların değişmesi nedeniyle uyarlanması talebi ise takip dosyasının değil, aile mahkemesinde açılacak yeni bir davanın konusudur.
Bu üç yolu birbirine karıştırmak, dilekçenin görev yönünden reddine ve arada sürelerin işlemesine yol açar.
Başvuru Dosyasını Hazırlarken
- İlamın onaylı örneği ile kesinleşme şerhi birlikte temin edilir.
- Alacak kalemleri tablolaştırılır; her kalem için dayanak hüküm fıkrası not edilir.
- Birikmiş nafaka için ödeme geçmişi banka kayıtlarıyla eşleştirilir.
- Tebligat adresleri güncellenir; adres yanlışlığı en sık gecikme sebeplerindendir.
- Borçlunun itiraz ihtimaline karşı belge seti önceden dosyalanır.
Sonuç Yerine
Boşanma hükmünün kâğıt üzerinde kalmaması, doğru kalem için doğru makamı seçmeye bağlıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru çoğu zaman geri dönülmez bir hak kaybı doğurmasa da, süreci aylarca uzatır ve karşı tarafa hazırlık zamanı kazandırır. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; dosyanızdaki hüküm fıkralarının kapsamı ve kesinleşme durumu farklı bir yol haritası gerektirebileceğinden, adım atmadan önce bir hukukçuyla dosya üzerinden değerlendirme yapılması yerinde olur.