Boşanma dosyalarında ilk konuşulan konu çoğu zaman nafaka olur; oysa tarafların ekonomik geleceğini asıl belirleyen kalem mal rejiminin tasfiyesidir. Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri, hem doğru anda ileri sürülmeyi hem de ayrı bir usul disiplinini gerektirir. Aşağıda TMK ve HMK çerçevesinde, talebin doğduğu an, süre hesabı, itiraz sırası ve sulh ile dava arasındaki tercih ele alınmaktadır.
Tasfiye Talebi Hangi Anda Doğar?
Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona erer; ancak tasfiyeye ilişkin hüküm kurulabilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Bu ikili yapı, uygulamada iki farklı tarihin karıştırılmasına yol açar: dava tarihi mal varlığının fotoğrafını çeker, kesinleşme tarihi ise tasfiye talebinin hüküm doğurmasını sağlar. Dosyanın en başında bu iki tarihi ayrı ayrı not etmek, sonraki bütün hesapların dayanağını oluşturur.
Süre Hesabında Zemin Kayması
Tasfiye alacağına ilişkin zamanaşımı, boşanma hükmünün kesinleşmesiyle işlemeye başlar. Bu nedenle kesinleşme şerhinin tarihi, dosyanın en kritik tek verisidir. Uygulamada karşılaşılan tipik hata, kesinleşme şerhinin geç alınması ve tarafın süreyi karar tarihinden saymasıdır. Ayrıca tebligatın usulüne aykırı yapıldığı hâllerde kesinleşmenin gerçekte gerçekleşmemiş olması ihtimali, ayrı bir kontrol başlığı olarak tutulmalıdır.
Başvuru ve İtiraz Adımlarının Sırası
- Evlilik süresince edinilen taşınmaz, araç, banka hesabı ve şirket payları için tapu, trafik ve hesap dökümü kayıtları toplanır.
- Kişisel mal iddiasına dayanak yapılacak miras, bağış ve evlilik öncesi edinim belgeleri ayrı bir klasörde ayrıştırılır.
- Boşanma kararının kesinleşme şerhi alınır ve tarih takvime işlenir.
- Tasfiye talebi, alacak kalemleri ayrı ayrı gösterilerek ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak ileri sürülür.
- Karşı tarafın kişisel mal savunmasına karşı, katkı ve edinim bağlantısını gösteren cevap hazırlanır.
Sulh mü, Dava mı? Karar Eşiği
Mal rejimi uyuşmazlıklarında protokolle çözüm, çoğu zaman değer tespiti ve bilirkişi incelemesi süresini ortadan kaldırır. Buna karşılık taşınmazın gerçek değeri konusunda taraflar arasında ciddi bir bilgi farkı varsa, erken imzalanan protokol geri alınması güç bir sonuç doğurur. Karar eşiği şudur: mal varlığının kapsamı taraflarca biliniyor ve tartışma yalnızca oran üzerindeyse sulh makul; kapsam bile tartışmalıysa önce delil toplama, sonra müzakere doğru sıradır.
Dosyayı Ayakta Tutan Kontroller
- Kesinleşme şerhi ve tebligat parçalarının fiziksel olarak dosyada bulunması
- Banka hesap hareketlerinin dava tarihine kadar kesintisiz olması
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri ve genel kurul kayıtlarının istenmesi
- Kişisel mal iddiasının belgeye, tanık beyanına değil kayda dayandırılması
Buradaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatmak içindir. Evlilik tarihi, rejim türü ve mal varlığının niteliği sonucu esaslı biçimde değiştirebileceğinden, tasfiye talebini şekillendirmeden önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.