Anlaşmalı boşanmada dosyanın tamamı tek bir belgeye dayanır: protokol. TMK ve HMK çerçevesinde hazırlanan bu metin, hâkim tarafından uygun bulunmadığı takdirde dava çekişmeli hâle gelir ve taraflar aylar süren bir sürecin başına döner. 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemeleri önünde görülen bu davalarda hazırlık kalitesi, sonucu doğrudan belirler.
Protokolün Zayıf Halkaları
Uygulamada en çok geri dönen protokoller, boşanmanın kendisinde değil sonuçlarında eksik kalanlardır. Özellikle çocukla kişisel ilişkinin nasıl kurulacağı, nafakanın hangi tarihte ve nasıl ödeneceği, mal rejiminin tasfiyesi konusunda karşılıklı feragat bulunup bulunmadığı açıkça yazılmalıdır. Örtük bırakılan her başlık, ilerideki yeni bir davanın tohumudur.
- Velayet ve kişisel ilişki günleri takvim üzerinde belirlenir, tatil ve özel günler ayrıca yazılır.
- İştirak ve yoksulluk nafakası ayrı ayrı gösterilir, artış yöntemi belirlenir.
- Ziynet, ev eşyası ve taşınmazlara ilişkin talepler tek tek sayılır.
- Tarafların birbirinden başkaca talebi olup olmadığı açık ifadeyle belirtilir.
Duruşmada Beyanın Önemi
Anlaşmalı boşanmada tarafların hâkim huzurunda bizzat beyanda bulunması gerekir. Protokol ne kadar özenli olursa olsun, duruşmadaki tereddütlü bir beyan davanın çekişmeliye dönmesine yol açabilir. Bu nedenle protokolün her maddesi imzadan önce satır satır okunmalı, anlaşılmayan hiçbir hüküm kabul edilmemelidir.
Anlaşma mı, Çekişmeli Yol mu?
Anlaşmalı yol hızlıdır ancak her dosyaya uygun değildir. Mal varlığı karmaşıksa, tarafların bilgi düzeyi arasında belirgin bir fark varsa ya da bir taraf baskı altında ise, hızlı sonuç uzun vadede ağır kayıplara dönüşebilir. Buna karşılık uzun süren çekişmeli süreç de özellikle çocukların bulunduğu dosyalarda ayrı bir yıpranma yaratır. Karar verilirken, feragat edilen kalemlerin parasal ve manevi karşılığı somut olarak yazılıp karşılaştırılmalıdır.
Evlilik Süresi Koşulu
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması aranır. Bu koşul sağlanmadan açılan dava, anlaşmalı olarak sonuçlandırılamaz; bu durumda dosyanın en baştan çekişmeli olarak kurgulanması gerekir.
Protokole Aykırılık Ortaya Çıkarsa
Kararın kesinleşmesinden sonra tarafın taahhüdüne uymaması hâlinde izlenecek yol, nafaka ve teslim yükümlülükleri bakımından farklıdır. Bu yüzden protokolde her yükümlülüğün ifa biçimi belirli tutulmalıdır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; her ailenin koşulları ve mal varlığı yapısı farklı olduğundan, protokolü imzalamadan önce metnin bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.