Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin taleplerde en büyük risk, dava sonunda haklı çıkıldığı halde karşı tarafta paraya çevrilebilecek bir değerin kalmamış olmasıdır. TMK ve HMK hükümleri ile aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı kanun çerçevesinde yürüyen bu dosyalarda geçici tedbir, esasa ilişkin haklılığın korunmasını sağlayan araçtır. Aşağıda konu, tedbir talebini ayakta tutan delil boyutuyla inceleniyor.
Tedbir Talebinde Aranan İspat Ölçüsü
Geçici tedbir istemi, esas davadaki gibi tam ispat gerektirmez; talebin haklılığı konusunda kanaat oluşturacak düzeyde bir gösterim yeterli kabul edilir. Ancak uygulamada talepler çoğunlukla bu ölçüde bile desteklenmediği için reddedilir. Bu nedenle dilekçeye eklenecek belge seti, iddia edilen malvarlığının varlığını ve elden çıkarılma ihtimalini birlikte göstermelidir.
Hangi Belgeler Fark Yaratır
- Taşınmazlar için tapu kayıtları ve varsa edinme tarihindeki kredi dosyası
- Araç ve tescile tabi diğer değerler için sicil kayıtları
- Şirket ortaklığı varsa ticaret sicil kayıtları ve pay durumunu gösteren belgeler
- Satışa çıkarıldığını gösteren ilan çıktıları, mesajlaşmalar veya vekaletname bilgisi
- Edinilmiş mal ile kişisel mal ayrımını destekleyen miras, bağış veya tazminat belgeleri
Katılma Alacağında İspat Yükünün Dağılımı
Tartışma çoğu zaman bir değerin kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı olduğu noktasında düğümlenir. Bu iddiayı ileri süren tarafın, değerin kaynağını somut biçimde göstermesi beklenir. Miras yoluyla edinim, evlilik öncesi birikim veya kişisel malın yerine geçen değer iddialarında, para akışının kaynaktan alıma kadar izlenebilir olması belirleyicidir. Ara halkalardan biri eksikse iddia zayıflar.
Değer Tespiti ve Zaman Boyutu
Tasfiyede hangi tarihteki değerin esas alınacağı, sonucu doğrudan etkiler. Bu nedenle taşınmaz ve şirket payı gibi kalemlerde değer tespitine ilişkin talep baştan kurulmalı, bilirkişiye sorulacak sorular değerleme tarihi bakımından açıkça yazılmalıdır. Değerleme yöntemine itiraz edilecekse bu itirazın rapor sonrası kısa sürede yapılması gerekir.
Tedbir Kararı Alındıktan Sonrası
Karar alınmasıyla iş bitmez. Tapu, sicil veya banka nezdinde şerhin fiilen işlenip işlenmediği takip edilmeli; teminat şartı konulmuşsa süresinde yatırılmalıdır. Teminatın yatırılmaması nedeniyle tedbirin kalkması, uygulamada sık görülen ve telafisi zor bir kayıptır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Evlilik tarihi, mal rejimi sözleşmesi bulunup bulunmadığı ve malvarlığının yapısı sonucu değiştirebileceğinden, talep hazırlanmadan önce dosyanın bireysel olarak değerlendirilmesi gerekir.