Nafaka taleplerinde tartışma nadiren hakkın varlığı üzerinedir; asıl mücadele miktarın belirlenmesinde yaşanır. TMK kapsamında hâkim, tarafların ekonomik durumu ile ihtiyaç arasında bir denge kurar ve bu dengeyi kuracak veriler dosyaya konulmadığında miktar takdiri büyük ölçüde varsayımlara dayanır. Bu rehber, nafaka protokolü hazırlanırken gelir ve ihtiyaç ispatının nasıl kurulacağına odaklanır.
Nafaka Türü Değişince İspat Konusu Değişir
Yargılama sürerken talep edilen geçici nitelikteki nafaka ile çocuk için istenen iştirak nafakası ve eş yararına istenen nafaka aynı ölçütlere tabi değildir. Birinde aciliyet ve mevcut durum öne çıkarken, diğerinde çocuğun düzenli giderleri, bir başkasında ise yoksulluğa düşme unsuru tartışılır. Talep dilekçesi, hangi tür için hangi verinin sunulduğunu ayrı başlıklar hâlinde göstermelidir.
Gelir Araştırmasını Yönlendiren Belgeler
Kayıtlı gelirin bulunduğu hâllerde tartışma nispeten kolaydır; asıl sorun gelirin kayıt dışı olduğu iddiasında ortaya çıkar. Bu iddia soyut kaldığında sonuç doğurmaz. Yaşam düzeyini gösteren somut kayıtlar, iddiayı ayakta tutan unsurlardır.
- Sosyal güvenlik hizmet dökümü ve ücret bordroları
- Tapu, araç ve ticari kayıt sorguları
- Kira geliri veya serbest faaliyet gelirine ilişkin belgeler
- Düzenli harcama kalıbını gösteren ödeme kayıtları
Çocuğun Giderlerini Kalem Kalem Göstermek
İştirak nafakasında en etkili sunum, toplu bir rakam yerine aylık gider tablosudur. Okul ücreti, servis, kurs, sağlık gideri, giyim ve beslenme kalemleri ayrı ayrı yazıldığında talep denetlenebilir hâle gelir. Aile mahkemelerinin işleyişine ilişkin 4787 sayılı düzenleme kapsamında uzman incelemesi istenmesi de bu tablonun somutluğuna göre daha isabetli sonuç verir.
Protokolde Artış ve Ödeme Düzeni
Anlaşmalı düzenlemede en çok ihmal edilen nokta, nafakanın gelecek yıllarda nasıl güncelleneceğidir. Artış kaydının hangi ölçüte bağlandığı, ödeme tarihinin ayın hangi günü olduğu ve ödemenin hangi hesaba yapılacağı açıkça yazılmadığında, kısa sürede yeni bir uyuşmazlık doğar. Ödemenin banka üzerinden ve açıklamalı yapılması, sonraki dönemde ödeme iddiasının ispatını kendiliğinden sağlar.
Artırım ve Uyarlama Aşamasında Delil
Sonraki yıllarda açılacak artırım davasında karşılaştırma yapılabilmesi için ilk dosyadaki verilerin saklanması gerekir. Önceki dönemin gider tablosu ile güncel tablonun yan yana konulabilmesi, talebin gerekçesini görünür kılar. HMK çerçevesinde delillerin süresinde ve hangi vakıaya ilişkin olduğu belirtilerek sunulması bu aşamada da geçerlidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; tarafların gelir yapısı, çocuğun yaşı ve mevcut yaşam düzeni miktarı doğrudan etkiler. Protokol imzalanmadan önce dosyaya özgü bir hesap çalışması yapılması önerilir.