Mal rejiminden kaynaklanan alacak talepleri, boşanma davasının gölgesinde kalıp çoğu zaman geç fark edilen bir başlıktır. TMK'da edinilmiş mallara katılma rejimi, aksi kararlaştırılmadıkça yasal rejim olarak uygulanır ve tasfiye talebi boşanmanın kesinleşmesiyle birlikte gündeme gelir. Aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesindeki görev kuralları ile HMK'nın ispat düzeni, bu dosyalarda birlikte işler.
Boşanma Dosyası ile Tasfiye Dosyası Aynı Şey Değildir
Boşanma davasında konuşulan kusur, nafaka ve tazminat başlıkları ile mal rejimi tasfiyesinin ölçütleri birbirinden farklıdır. Kusur, katılma alacağının hesabında kural olarak belirleyici değildir. Bu nedenle boşanma sürecinde toplanan deliller çoğu zaman tasfiye için yeterli olmaz; mal varlığının edinim tarihi ve finansman kaynağı ayrıca araştırılmalıdır.
Tasfiye Dosyasının Hazırlanması
- Evlilik tarihi ile rejimin sona erdiği tarih kesin olarak belirlenir.
- Her mal kalemi için edinim tarihi ve tapu, ruhsat ya da sözleşme kaydı toplanır.
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinim belgelenir.
- Kredi kullanılmışsa ödeme planı ve ödemelerin hangi hesaptan yapıldığı çıkarılır.
- Talep, katılma alacağı ve değer artış payı ayrımına göre kalem kalem yazılır.
Süre Bakımından Gözden Kaçanlar
Tasfiye talebi kural olarak boşanmanın kesinleşmesinden sonra istenebilir hale gelir ve kendi zamanaşımı süresine tabidir. Kesinleşme tarihinin dosyadan doğru okunmaması, sürenin sessizce tükenmesine yol açar. Ayrıca eşin mal kaçırma ihtimali varsa, tasfiye talebinden önce koruyucu tedbirlerin gündeme alınması gerekir; sonradan yapılan devirler dosyayı ciddi biçimde ağırlaştırır.
Delil Eksikliğinin Somut Sonuçları
- Banka hesap dökümlerinin evlilik dönemini kapsayacak şekilde istenmemesi
- Ev hanımı ya da işletmede fiilen çalışan eşin katkısına dair belgenin bulunmaması
- Aracın ya da taşınmazın satılmış olması halinde satış bedelinin izlenmemesi
- Şirket paylarının ve ortaklık kayıtlarının hiç sorgulanmaması
- Kişisel mal iddiasının yalnızca beyanla desteklenmesi
Talep Kısmen Reddedilirse
Mal rejimi dosyalarında ret çoğunlukla bütün talep bakımından değil, belirli kalemler yönünden verilir. Bu nedenle karar okunurken hangi kalemin hangi gerekçeyle dışarıda bırakıldığı ayrıştırılmalıdır. Gerekçe belgesizlikse eksik belge tamamlanmalı, nitelendirmeye ilişkinse malın kişisel mi edinilmiş mi olduğu tartışması yeniden kurulmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Evlilik süresi, mal varlığının yapısı ve rejimin sona erme tarihi sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi dosyanız için belgelerinizle hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.