Nafaka uyuşmazlıklarında kararın miktarını belirleyen şey iddianın sertliği değil, tarafların ekonomik durumunun dosyada ne kadar somut göründüğüdür. Bu rehber, TMK ve HMK çerçevesinde nafaka türlerine göre ispat yükünü, delil toplama sırasını ve eksik belge nedeniyle doğan kayıpları ele alır.
Nafaka Türü Değişince İspat Yükü de Değişir
Tedbir nafakası, dava süresince ihtiyacın karşılanmasına yöneliktir ve kısa bir değerlendirmeyle hükmedilir. İştirak nafakasında ölçüt çocuğun ihtiyacı ile ana babanın mali gücüdür. Yoksulluk nafakasında ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşme unsurunun ayrıca ortaya konması gerekir. Aynı dilekçede üçünün de tek bir gerekçeyle istenmesi, en zayıf halkanın diğerlerini de aşağı çekmesine yol açar.
Gelir ve Gider Delilleri Nereden Toplanır
- SGK hizmet dökümü ve prime esas kazanç kayıtları
- Vergi dairesi kayıtları, varsa serbest meslek veya şirket ortaklığı bilgisi
- Tapu ve trafik sicili kayıtları ile taşınmaz–araç varlığı
- Banka hesap hareketleri ve düzenli ödeme talimatları
- Çocuğun eğitim, kira, sağlık ve bakım giderlerine ilişkin faturalar
Kayıt dışı çalışma iddiasında yalnızca tanık beyanına dayanmak çoğu zaman yetersiz kalır; işyerinin sosyal medya paylaşımları, ilan kayıtları ve düzenli harcama örüntüsü gibi destekleyici veriler birlikte sunulmalıdır.
Karara ve Miktara İtiraz Sırası
- Ara kararla belirlenen tedbir nafakasına karşı, dosyaya yeni belge sunularak yeniden değerlendirme istenir.
- Nihai kararda miktar itirazı, gerekçedeki gelir tespitine yönelik somut karşı belgeyle kurulur.
- Koşullar sonradan değişmişse artırım veya azaltım talebi ayrı bir dava konusudur.
- Ödenmeyen nafaka için icra takibi ile şikâyet yolu birlikte planlanır.
Uygulamada Sık Görülen Eksikler
Giderlerin toplu bir rakam olarak yazılması, çocuğun yaşına göre değişen ihtiyaçların ayrıştırılmaması ve enflasyon karşısında güncelleme talebinin hiç ileri sürülmemesi en yaygın üç eksiktir. Aile mahkemelerinin uzmanlık alanına ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde, uzman görüşünün alındığı dosyalarda rapora karşı süresinde beyanda bulunulmaması da ayrı bir kayıp kalemidir.
Yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; ailenin gelir yapısı ve çocuğun durumu değiştikçe delil listesi de değişir. Talebinizi biçimlendirmeden önce dosyanızın özelinde değerlendirme almanız faydalı olacaktır.