Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların hızla sonuca ulaşmasını sağlarken çoğu zaman mal rejiminin tasfiyesini geçiştiren bir cümleyle imzalanır. Oysa protokoldeki tek bir ifade, sonradan açılacak katılma alacağı davasının önünü tümüyle kapatabilir. Bu rehber, protokol öncesi kontrol listesini ve alacağın ispatında karşılaşılan delil boşluklarını ele alıyor.
Protokoldeki Feragat İfadesinin Ağırlığı
Tarafların birbirinden maddi ve manevi hiçbir talebi olmadığı yönündeki genel ifade, uygulamada mal rejiminden doğan alacakları da kapsayacak biçimde yorumlanabilir. Bu nedenle mal rejimi tasfiyesi ya protokolde ayrı bir başlık altında somutlaştırılmalı ya da bu konudaki hakların saklı tutulduğu açıkça yazılmalıdır. TMK hükümleri bakımından edinilmiş mallara katılma rejiminin sonuçları, boşanma kararı kesinleştikten sonra ayrı bir dava konusu olabilir; protokolün metni bu imkânı ortadan kaldırmamalıdır.
İmza Öncesi Kontrol Listesi
- Evlilik süresince edinilen taşınmaz, araç ve şirket paylarının tam listesi
- Her malın edinme tarihi ve alım bedelinin hangi kaynaktan karşılandığı
- Kişisel mal iddiası varsa bunun dayanağı: miras, bağış veya evlilik öncesi edinim
- Banka hesapları, bireysel emeklilik ve yatırım hesaplarının güncel durumu
- Ziynet eşyasına ilişkin düğün kayıtları, fotoğraf ve tanık bilgisi
- Konut kredisi taksitlerinin hangi eş tarafından ödendiğini gösteren dekontlar
Çocuğa İlişkin Düzenlemelerle Bağlantı
Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası düzenlemeleri hâkimin denetimine tabidir ve tarafların anlaşmasıyla sınırsızca şekillendirilemez. Aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı düzenleme çerçevesinde dosya bu mahkemede görülür ve protokol, çocuğun yararına aykırı bulunursa değiştirilmesi istenir. Kişisel ilişki günlerinin belirsiz yazılması, ileride icra takibine kadar giden uyuşmazlıklara yol açtığından, tarih ve saatler ölçülebilir biçimde belirtilmelidir.
Protokol İmzalandıktan Sonra Ne Yapılabilir
- Karar kesinleşmeden önce protokolün değiştirilmesi talebi duruşmada ileri sürülür.
- İrade sakatlığı iddiası varsa dayanağı belgelerle birlikte ortaya konur.
- Kesinleşmeden sonra tapu ve trafik devirlerinin protokole uygun yapılıp yapılmadığı denetlenir.
- Yerine getirilmeyen edimler için icra takibi ya da eda davası yolu değerlendirilir.
- HMK çerçevesinde delil listesi hazırlanırken banka müzekkereleri baştan talep edilir.
Alacağın İspatında En Zayıf Halka
Katılma alacağı hesabı, malın edinme tarihindeki durumu ile tasfiye anındaki değeri arasındaki ilişkiye dayanır. Bu nedenle yalnızca malın kimin adına kayıtlı olduğunu göstermek yeterli olmaz; bedelin nereden ödendiği belgelenmelidir. Nakit ödemelerin dekontsuz yapıldığı, aile büyüklerinden gelen katkının hiçbir kayda geçmediği dosyalarda hesap büyük ölçüde karşı tarafın beyanına bağlı kalır.
Buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatmak içindir. Evlilik süresi, malvarlığının yapısı ve tarafların katkısı her dosyada farklı bir tasfiye tablosu oluşturduğundan, protokol imzalanmadan önce hukuki değerlendirme alınması önemlidir.