Mal rejiminin tasfiyesinden doğan alacak, kâğıt üzerinde kazanılmış olmakla tahsil edilmiş sayılmaz. TMK'nın mal rejimlerine ilişkin hükümleri alacağın doğumunu, HMK yargılama usulünü, 4787 sayılı Kanun ise aile mahkemelerinin görev alanını belirler; ancak hükmün paraya dönüşmesi ayrı bir emek ister. Bu rehber, davanın kendisinden çok kararın icra edilebilirliğine ve bu hedefin daha yargılama sırasında nasıl gözetileceğine bakar.
Tasfiye hesabı, belgeye dayanmayan yerde durur
Katılma alacağı hesabı, edinilen malların ve bunların karşılığının belirlenmesine dayanır. Hesabın her satırı bir belgeye oturmalıdır:
- Taşınmazlar için tapu kayıtları ve edinme tarihindeki bedel bilgileri
- Banka hesapları için dönem dökümleri ve kredi ödeme planları
- Araç, şirket payı ve benzeri değerler için resmî kayıtlar
- Kişisel mal savunması yapılacaksa miras, bağış veya evlilik öncesi edinime ilişkin belgeler
Bu belgelerin bir kısmı üçüncü kişilerin elindedir. Mahkemeden müzekkere yazılmasının talep edilmesi, çoğu dosyada beyanla yetinmekten çok daha etkilidir ve talebin ne zaman yapıldığı sürecin uzunluğunu doğrudan etkiler.
Karar öncesinde tahsil kabiliyetini düşünmek
Yargılama sürerken karşı tarafın malvarlığının el değiştirmesi, en iyi hükmü bile işlevsiz bırakabilir. Bu nedenle dosyanın başında geçici hukuki koruma tedbirlerinin gündeme alınması, ileride yaşanacak tahsil sorunlarının önüne geçer. Tedbir talebinin de gerekçelendirilmesi gerekir; soyut endişe değil, devir hazırlığına işaret eden somut veriler istenir.
Hüküm ele geçtikten sonraki sıra
- Kararın kesinleşme durumu ve icraya konulabilirliği kontrol edilir.
- Alacak kalemleri, faiz başlangıcı ve yargılama gideri ayrı ayrı hesaplanır.
- Borçlunun malvarlığı araştırması için kayıt sorguları yapılır.
- Haciz talepleri, önceliği yüksek kalemlerden başlanarak yönlendirilir.
- Borçlunun itirazı hâlinde, hükme dayanan takibin niteliğine göre yanıt planlanır.
Delil eksikliği icra aşamasında nasıl geri döner
Yargılamada eksik bırakılan bir belge, icra aşamasında kendini iki şekilde gösterir: alacağın miktarı beklenenin altında kalır ya da hükmün kapsamı tartışmalı hâle gelir. Özellikle faiz başlangıcı ve alacağın hangi mala ilişkin olduğu net yazılmamışsa, tahsil aşaması yeni bir uyuşmazlığa dönüşebilir. Bu yüzden hüküm fıkrasının açık ve hesaplanabilir olması, davanın son değil ilk hedeflerinden biridir.
Burada aktarılanlar genel bir yol haritasıdır. Mal rejimi dosyalarında evlilik tarihi, rejim türü ve malların edinme biçimi sonucu tamamen değiştirdiğinden, hesabın bir hukukçuyla birlikte kurulması yerinde olur.