Boşanma davası açılırken ya da dava sürerken tarafların barınma, geçim, çocukla kişisel ilişki ve malvarlığı bakımından acil korumaya ihtiyaç duyduğu durumlar olağandır. TMK ve HMK bu ihtiyaç için geçici tedbir imkânı tanır; ancak talebin dayanaksız sunulması, hem tedbirin reddine hem de asıl davada güven kaybına yol açabilir. Bu rehber, tedbir talebinin usul ve ispat boyutuna odaklanır.
Tedbir Hangi Mahkemeden İstenir?
Boşanma ve ayrılık davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görev yapar. Geçici tedbir talebi kural olarak asıl davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Dava açılmadan önce acil bir durum varsa, dava açılması şartıyla tedbir talebi de gündeme gelebilir. Tedbir kararına karşı itiraz yolu açıktır ve şartlar değiştiğinde kararın değiştirilmesi ya da kaldırılması istenebilir.
Yetki: Yerleşim Yeri ve Son Birlikte Oturulan Yer
Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Ayrı yaşayan eşlerde bu iki seçenek farklı illeri işaret edebilir. Yetki itirazı ilk itirazlar arasında ileri sürülür; süresinde ileri sürülmezse mahkeme yetkili hâle gelir. Dosyanın yetkisizlikle başka ile gönderilmesi, alınmış tedbirlerin uygulanmasını da geciktirdiğinden, yetki seçimi baştan gerekçelendirilmelidir.
Talebi Ayakta Tutan Deliller
Tedbir talebi, iddianın yaklaşık olarak ortaya konmasını gerektirir. Uygulamada talebi güçlendiren kayıtlar şunlardır:
- Gelir ve gider tablosunu gösteren bordro, kira sözleşmesi, fatura kayıtları
- Çocuğun okul ve sağlık kayıtları ile fiilen kimin yanında kaldığını gösteren belgeler
- Şiddet veya tehdit iddiası varsa alınmış koruma kararları ve başvuru kayıtları
- Malvarlığının devredilme riskini gösteren tapu ve ticaret sicili hareketleri
Somut kaydı olmayan, yalnızca beyana dayanan taleplerin kabul görme ihtimali düşüktür.
Aceleyle Açılan Dosyanın Bedeli
Tedbir alma telaşıyla hazırlanan dilekçelerde vakıalar dağınık anlatılır, talep sonucu belirsiz kalır. Oysa nafaka miktarı, kişisel ilişkinin günleri ve konutun kime özgüleneceği gibi hususlar ölçülebilir biçimde yazılmalıdır. Ayrıca boşanma sebebine ilişkin iddiaların, delil sunulmadan ağır ifadelerle dile getirilmesi karşı tarafa savunma zemini hazırlar. Delillerin dilekçelerin verilmesi için öngörülen aşamalarda usulüne uygun bildirilmesi, sonradan sunulan belgelerin dikkate alınmaması riskini önler.
Kararın Değişen Koşullara Uyarlanması
Tedbir kararları geçicidir ve koşullar değiştiğinde yeniden düzenlenebilir. Gelir değişikliği, taşınma ya da çocuğun ihtiyaçlarındaki farklılaşma hâlinde talep yenilenmeli; değişikliğin belgesi karara dayanak yapılmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; aile dosyaları kişisel koşullara göre büyük farklılık gösterir. Talebinizi hazırlamadan önce belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız uygun olur.