Anlaşmalı boşanmada tarafların hazırladığı protokol, kararın içeriğini büyük ölçüde belirler. Buna karşılık dosyanın hangi yerdeki mahkemede açıldığı ve protokolün hangi ayrıntıları içerdiği, sürecin kısa sürede sonuçlanmasıyla aylarca uzaması arasındaki farkı yaratır. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde bu iki başlığı ele alıyoruz.
Aile Mahkemesi Bulunmayan Yerlerde Durum
Boşanma davaları aile mahkemesinin görev alanındadır. Aile mahkemesi kurulmamış yargı çevrelerinde ise dava, asliye hukuk mahkemesince aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Bu ayrım, dilekçenin hitap kısmının doğru yazılması ve dosyanın gereksiz yere el değiştirmemesi bakımından önemlidir.
Yetki: Yerleşim Yeri ve Birlikte Oturulan Yer
Boşanmada yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Bu kural taraflara seçim imkânı tanır; ancak ayrılıktan sonra taşınan eşin yeni adresinin ne zaman yerleşim yeri hâline geldiği tartışma konusu olabilir. Bu nedenle adres kaydı, kira sözleşmesi veya abonelik belgeleri gibi yerleşimi gösteren kayıtların hazır tutulması yerinde olur.
Protokolün Delil Değeri Nereden Zayıflar?
Protokol, taraflar arasında bağlayıcı olsa da hâkim onayıyla hüküm hâline gelir. Onaya elverişli olmayan veya belirsiz kalan düzenlemeler, anlaşmalı sürecin çekişmeliye dönmesine yol açar.
- Nafaka kalemlerinin türü ve ödeme biçiminin belirsiz bırakılması
- Çocukla kişisel ilişkinin gün, saat ve teslim yeri yazılmadan düzenlenmesi
- Mal paylaşımına konu taşınmaz ve araçların kayıt bilgileriyle gösterilmemesi
- Ziynet eşyası ve ev eşyasına ilişkin taleplerin protokol dışında bırakılması
- Ortak borçların kimin üstleneceğinin yazılmaması
Anlaşmalı Süreç Çekişmeliye Dönerse
Duruşmada taraflardan biri beyanından döndüğünde dosya çekişmeli olarak devam eder ve bu kez kusur ile zararın ispatı gündeme gelir. Bu ihtimal göz önünde tutularak, anlaşmalı dava açılırken dahi kusur iddialarını destekleyen belgelerin ayrı bir dosyada derlenmesi ihtiyatlı bir yaklaşımdır. Çekişmeli aşamada tanık listesinin ve delil dayanaklarının süresi içinde bildirilmesi ayrıca önem taşır.
Çocuğa İlişkin Düzenlemelerde Ölçüt
Velayet ve kişisel ilişki konusunda tarafların anlaşması hâkimi bağlamaz; belirleyici olan çocuğun üstün yararıdır. Bu nedenle protokoldeki düzenlemenin, çocuğun eğitim düzeni ve yaşam çevresiyle uyumlu olduğunu gösteren açıklamaların dosyaya eklenmesi tercih edilir.
Bu metin genel bilgi vermek için hazırlanmıştır ve her ailenin koşulları farklıdır. Protokolü imzalamadan önce metnin uygulanabilirliğini bir hukukçuyla birlikte kontrol etmeniz önerilir.