Nafaka, hükmedilmesiyle değil fiilen tahsil edilebilmesiyle işlevini kazanır. TMK ve HMK çerçevesinde verilen tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası kararlarının uygulanmasında yaşanan tıkanıklıkların büyük kısmı, kararın icraya elverişli biçimde düzenlenmemesinden ya da ödemelerin belgelenmemesinden kaynaklanır. 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde görülen dosyalarda bu ayrım, alacaklı ve borçlu bakımından farklı riskler doğurur.
Kararın İcraya Elverişliliğini Baştan Kontrol Etmek
Takip başlatmadan önce karar metni tek tek okunmalıdır: nafakanın başlangıç tarihi, kimin lehine hükmedildiği, dönemsel mi toplu mu ödeneceği ve artış ölçütünün bulunup bulunmadığı belirlenmelidir. Artış kaydı içermeyen bir kararda kendiliğinden artırılmış tutar üzerinden yapılan takip, itiraza açık hâle gelir. Ara kararla hükmedilen tedbir nafakasında ise kararın niteliği ve tarihi, takip talebinde doğru gösterilmelidir.
Takip Sırasında En Sık Görülen İtirazlar
- Nafakanın elden ödendiği savunması
- Dönem hesabının hatalı yapıldığı iddiası
- Artış oranının karara aykırı uygulandığı itirazı
- Çocuğun velayet veya fiilî bakım durumunun değiştiği iddiası
- Kararın kaldırıldığı ya da değiştirildiği yönündeki savunma
Ödeme İddiasını Kim, Nasıl İspatlar
Elden ödeme savunması uygulamanın en tartışmalı başlığıdır. Banka aracılığıyla ve açıklama satırına ilgili ay yazılarak yapılan ödemeler ispat bakımından güçlüdür; açıklamasız transferler ise başka bir borcun ödemesi olarak nitelendirilebilir. Bu nedenle borçlu tarafından yapılan her ödemenin hangi aya ait olduğu ödeme anında yazılmalı, alacaklı tarafından ise eksik kalan dönemler ayrı bir tabloda takip edilmelidir.
Şartlar Değiştiğinde İzlenecek Yol
Gelir, sağlık veya bakım koşullarındaki değişiklik, icra dosyasına itiraz ederek değil, nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması talebiyle açılacak dava üzerinden ileri sürülür. İcra dosyası devam ederken açılan bu davanın sonucu, takibin geçmiş dönemine kendiliğinden etki etmez. Bu ayrım gözden kaçtığında borçlu, haklı bir talebi yanlış usulle ileri sürdüğü için sonuç alamaz.
Anlatılanlar genel çerçeveyi özetler. Nafaka dosyalarında karar metninin ifadesi, ödeme geçmişi ve tarafların güncel durumu sonucu doğrudan etkilediğinden, işlem yapmadan önce dosyanızın özelinde hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.