Boşanma davalarında sonucu belirleyen şey çoğunlukla olayların kendisi değil, o olayların usulüne uygun biçimde ispatlanabilmesidir. Elinde çok şey olduğunu düşünen taraf, delilini yanlış zamanda veya yanlış biçimde sunduğu için ispat yükünü karşılayamayabilir.
Delil Bildiriminin Kapısı Erken Kapanır
HMK'nın öngördüğü dilekçeler teatisi düzeninde taraflar, dayandıkları vakıaları ve bu vakıaları ispatlayacak delilleri dilekçelerinde göstermek zorundadır. Ön inceleme aşamasından sonra yeni delil bildirmek kural olarak mümkün değildir; istisnaları dardır. Bu nedenle dava dilekçesi yazılırken elde bulunmayan ama başkasında bulunan belgeler için de "celbi talep edilen deliller" başlığı açılmalı, kurum adı ve belge türü açıkça yazılmalıdır. Aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun kapsamındaki uzman görevlendirmesi de bu aşamada talep edilebilir.
Hukuka Aykırı Delil Tuzağı
Eşin telefonuna gizlice yazılım yüklemek, e-posta hesabına izinsiz girmek veya konuşmalarını rızası dışında sürekli kaydetmek, elde edilen içeriği yalnızca değersiz kılmakla kalmaz; kaydı yapan tarafı ayrı bir hukuki sorumlulukla karşı karşıya bırakabilir. TMK kapsamındaki kusur değerlendirmesinde de bu davranış aleyhe yorumlanabilir. Ani bir olayın anlık ve tesadüfi kaydı ile sistematik izleme arasındaki fark, uygulamada belirleyicidir.
Vakıayı Somutlaştırmadan Tanık Dinletilmez
Tanık listesi vermek tek başına yeterli değildir; her tanığın hangi vakıayı bildiği ayrı ayrı gösterilmelidir. "Evlilik birliğinin sarsıldığını bilir" biçimindeki genel beyanlar hüküm kurmaya elverişli sayılmaz. Bunun yerine tarih, yer ve olay içeren somut anlatımlar hazırlanmalı; tanığın olayı bizzat mı gördüğü yoksa duyduğu mu belirtilmelidir. Ekonomik taleplerde ise kusur delillerinden ayrı olarak gelir, malvarlığı ve yaşam standardına ilişkin belgeler bağımsız bir klasörde toplanmalıdır.
Ara Kararlara İtiraz ve Kanun Yolu
- Reddedilen delil talepleri duruşma tutanağına geçirilmeli, itiraz kayda alınmalıdır
- Geçici velayet, tedbir nafakası ve kişisel ilişki kararlarına karşı itiraz imkânı ayrıca değerlendirilmelidir
- Bilirkişi veya uzman raporuna karşı itirazlar süresinde ve gerekçeli yapılmalıdır
- İstinaf dilekçesinde, hangi delilin toplanmadığı ve toplansaydı sonucun nasıl değişeceği gösterilmelidir
Son Söz
Boşanma dosyalarında delil eksikliği çoğu zaman belgenin yokluğundan değil, zamanında ve doğru biçimde sunulmamasından doğar. Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; sizin dosyanızda hangi delilin nasıl sunulacağı olayın özelliklerine göre değişeceğinden, dilekçeleri hazırlamadan önce hukuki destek almanız uygun olur.