Boşanmanın maddi sonuçlarının en çekişmeli başlığı, edinilmiş malların tasfiyesidir. Mal rejimi hesabı ile boşanma protokolü doğru kurulmazsa, taraflar yıllar sonra yeni davalarla karşılaşabilir.
Yasal Rejim ve İstisnaları
Türk Medeni Kanunu, aksi kararlaştırılmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimini benimser. Bu rejimde evlilik içinde emekle edinilen mallar tasfiyeye tabidir; miras veya bağış yoluyla gelen kişisel mallar ise kural olarak kapsam dışıdır. Tarafların evlilik öncesi veya sırasında sözleşmeyle başka bir rejim seçmiş olması ihtimali de baştan araştırılmalıdır.
Katılma Alacağının Hesabı
- Malın kişisel mi yoksa edinilmiş mal mı olduğunun belirlenmesi
- Malın rejimin sona erdiği tarihteki değerinin esas alınması
- Bir eşin diğerinin malına katkısının değer artışı olarak hesaplanması
- Rejimin tasfiyesinden kaçmak için yapılan devirlerin hesaba katılması
Anlaşmalı Boşanmada Protokolün Rolü
Anlaşmalı boşanmada protokol, sadece velayet ve nafakayı değil, malvarlığı paylaşımını da kapsamalıdır. Protokolde mal rejimi tasfiyesine ilişkin karşılıklı feragat veya devir açıkça yazılmazsa, taraflar boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir katılma alacağı davası açabilir. Bu nedenle protokolün her malvarlığı kalemini kapsayıcı ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde düzenlenmesi gerekir.
Aile Mahkemesinin İşlevi
Bu uyuşmazlıklar 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemelerinde görülür. Mal rejimi davası, boşanma davasından ayrı açılabileceği gibi boşanmanın kesinleşmesine kadar bekletilebilir; bu tercih zamanaşımı ve delil açısından sonuç doğurur.
Süre ve Delil
Katılma alacağı belirli bir zamanaşımına tabidir ve rejimin sona ermesiyle işlemeye başlar. Tapu kayıtları, banka hareketleri ve edinim tarihleri ispatın temelini oluşturur.
Mal rejimi tasfiyesi her evliliğin kendi malvarlığı geçmişine göre şekillenir. Protokol imzalamadan önce tüm kalemleri kapsayan bir değerlendirme almanız, ileride yeni dava riskini azaltır.