Mal rejimi tasfiyesi, boşanma sürecinin çoğu zaman en uzun süren ve sonucu belgelerin belirlediği ayağıdır. TMK'nın mal rejimlerine ilişkin düzenlemesi hangi malın kişisel mal sayılacağını ve katılma alacağının nasıl kurulacağını belirlerken, HMK ispat yükünü, delilin sunulma zamanını ve iddianın genişletilmesi sınırını devreye sokar. Anlaşmalı boşanmada imzalanan protokol ise bu noktada ya bir güvence ya da yıllar sürecek yeni bir ihtilafın kaynağı olur. Aşağıdaki kontrol listesi, protokol kurgulanırken delil boşluğundan doğan hak kayıplarını azaltmaya odaklanır.
Kalem imzalanmadan önce dosyada bulunması gerekenler
Tasfiyede tartışma malın varlığı üzerinde değil, edinme tarihi ve kaynağı üzerinde çıkar. Bu nedenle protokol yazımından önce şu kayıtlar toplanmalıdır:
- Tapu kayıtları ve her taşınmaz için edinme tarihi, bedeli, kredi kullanıldıysa ödeme planı
- Banka hesap hareketleri, birikim ve havale dökümleri
- Araç tescil belgeleri ve satış sözleşmeleri
- Şirket ortaklığı varsa pay defteri kaydı ve sermaye artırım belgeleri
- Miras veya bağış yoluyla gelen malların dayanağı: veraset ilamı, bağış belgesi, intikal kaydı
Kişisel mal savunmasını ayakta tutan tek şey bu dayanak zinciridir; sözlü anlatım tek başına sonuç doğurmaz.
Protokoldeki kapalı ifadeler nasıl yeni dava doğurur
Uygulamada en çok sorun çıkaran cümle, tarafların tüm mal varlığı konusunda anlaştıklarını genel biçimde yazan tek satırlık ifadedir. Hangi taşınmazın kime kalacağı, hangi hesabın kimde kalacağı, ortak kredi borcunun kim tarafından ödeneceği ayrı ayrı yazılmadığında, protokolün kapsamı sonradan tartışılır. Bir kalem için feragat mi edildiği yoksa ödeme taahhüdü mü verildiği de açıkça ayrılmalıdır.
Delil eksikliğinin en sık görüldüğü kalemler
Ziynet eşyası, elden verilen nakit katkı ve şirket payının değeri, belgeyle desteklenmediğinde ilk elenen taleplerdir. Düğün görüntüleri, banka kiralık kasa kayıtları, para transferi dekontları ve tanık listesi erken aşamada hazırlanmalıdır. Banka kayıtlarının saklama süresi sınırsız olmadığından, geçmiş yıllara ait hareket dökümü talebi ertelenmemelidir.
Sıra ve süre yönetimi
Tasfiye talebinin görülebilmesi boşanma hükmünün kesinleşmesine bağlıdır; bu yüzden protokolde tasfiyeye ilişkin taahhütlerin ne zaman ifa edileceği takvime bağlanmalıdır. Üçüncü kişilerde bulunan kayıtlar için mahkemeden müzekkere talebi dilekçe aşamasında yazılmalı, delil listesinde açıkça gösterilmelidir.
İmzadan sonraki uygulama denetimi
Protokolün kâğıt üzerinde kalmaması için tapu devri, araç tescili, banka talimatları ve kredi borçlusu değişikliği fiilen tamamlanmalı; her adımın tarihli belgesi saklanmalıdır. Gecikme hâlinde uygulanacak sonuç da metinde yer almalıdır.
Buradaki değerlendirme genel bilgilendirme niteliğindedir. Evlilik tarihi, seçilen rejim ve malların edinme biçimi sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, protokol imzalanmadan önce dosyanın bir hukukçu ile birlikte gözden geçirilmesi yerinde olur.