Nafaka, tek bir kavram gibi görünse de birbirinden farklı şartlara bağlı birkaç ayrı talebi kapsar. TMK, HMK ve aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun çerçevesinde yürüyen bu davalarda hak kaybı çoğu zaman talebin haksızlığından değil; yanlış nafaka türünün seçilmesinden ya da dilekçenin yetkisiz mahkemeye verilmesinden doğar.
Hangi Nafakayı Talep Ediyorsunuz
Dava sırasında geçici olarak hükmedilen tedbir nafakası, çocuk için ödenen iştirak nafakası, boşanma sonrası eşe ödenen yoksulluk nafakası ve yardım nafakası ayrı hukuki temellere dayanır. Şartları, talep edilebileceği dönem ve sona erme halleri farklıdır. Dilekçede tür belirtilmeden yapılan genel bir nafaka talebi, karşı tarafın itirazları karşısında zayıf kalır.
Görevli Mahkeme ve Yetki Kuralı
Aile hukukundan kaynaklanan bu talepler aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetki bakımından boşanma davası ile boşanmadan sonra açılacak bağımsız nafaka davası aynı kurala tabi değildir; ikincisinde nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili kabul edilir. Bu ayrımın atlanması, yetki itirazı nedeniyle aylarca süren gecikmeye yol açar.
Süre Baskısı Nerede Doğar
- Boşanma kararının kesinleşmesinden sonra açılacak nafaka davalarında zamanaşımı süresi işler.
- Tedbir nafakası talebi dava devam ederken her aşamada ileri sürülebilir.
- Hükmedilen nafakanın icraya konulmasında takip ve şikâyet süreleri ayrıca işler.
- Artırım veya kaldırma talepleri, koşulların değiştiği anla birlikte gündeme gelir.
- Ödenmeyen nafaka için başlatılacak işlemlerde ödeme dönemlerinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir.
Gelir ve İhtiyacın Delillendirilmesi
Nafaka miktarı, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ile çocuğun ihtiyaçları karşılaştırılarak belirlenir. Bu nedenle maaş bordrosu, banka hareketleri, kira ve okul giderleri, sağlık harcamaları ve varsa kayıt dışı gelire ilişkin somut emareler dosyaya düzenli biçimde sunulmalıdır. Soyut iddialar yerine belgeye dayanan kalem listesi, hem ilk derece hem kanun yolu aşamasında daha güçlü sonuç verir.
Hükmün İcrası ve Sonraki Uyarlama
Karar kesinleşmeden de nafakanın icraya konulabilmesi mümkündür; buna karşılık tahsil aşamasında karşılaşılan itirazların merci ve süresi icra hukukunun kurallarına tabidir ve aile mahkemesine yapılan bir başvuru bunun yerine geçmez. Koşulların değişmesi halinde miktarın artırılması ya da azaltılması için yeni bir dava açılması gerekir; eski dosyaya verilen dilekçe bu sonucu doğurmaz.
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Tarafların gelir durumu ve çocuğun yaşı gibi etkenler sonucu belirlediğinden, talebinizi somutlaştırmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesi faydalı olur.