Nafaka uyuşmazlıklarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki argüman değil, tarafların gerçek gelir ve gider tablosunun dosyaya nasıl yansıdığıdır. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, delil planının nasıl kurulacağına odaklanıyor.
Önce Nafakanın Türü Belirlenir
Tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası birbirinden farklı şartlara tabidir ve her biri farklı delil setiyle desteklenir. İştirak nafakasında çocuğun ihtiyaçları ve velayetin fiilen kimde olduğu öne çıkarken, yoksulluk nafakasında talep edenin boşanmayla yoksulluğa düşüp düşmediği tartışılır. Delil listesi bu ayrım yapılmadan hazırlandığında dosyaya konu dışı belge yığılır ve asıl mesele gölgede kalır.
Ekonomik Duruma İlişkin Kayıtlar Nereden Gelir
- SGK hizmet dökümü ve prime esas kazanç kayıtları.
- Vergi dairesi kayıtları ve varsa serbest meslek kazanç bildirimleri.
- Tapu ve trafik tescil kayıtları üzerinden malvarlığı araştırması.
- Banka hesap hareketleri için mahkemeden müzekkere talebi.
- Çocuğun okul, kurs ve düzenli sağlık giderlerini gösteren belgeler.
- Kira sözleşmesi ile abonelik faturaları.
Sosyal ve Ekonomik Durum Araştırması
Mahkemenin kolluk aracılığıyla yaptırdığı araştırma çoğu dosyada tek başına belirleyici olur; ancak yüzeysel düzenlendiğinde gerçek tabloyu yansıtmayabilir. Bu nedenle araştırma yapılmadan önce dilekçeyle hangi hususların özellikle sorulmasının istendiği belirtilmeli, rapor geldikten sonra eksik veya hatalı noktalara karşı süresinde beyanda bulunulmalıdır. Kayıt dışı çalışma iddiası varsa tanık anlatımı, iş yeri fotoğrafları ve düzenli ödeme kayıtları birlikte sunulmalıdır.
Artırım ve Kaldırma Taleplerinde Değişen İspat Yükü
Nafakanın artırılması talebinde, hükmedilen tarihten sonra tarafların durumunda meydana gelen değişikliğin ispatı talep edene aittir. Kaldırma veya azaltma talebinde ise ödemekle yükümlü olanın gelirindeki azalma ya da alacaklının şartlarındaki değişim gösterilmelidir. Her iki hâlde de karşılaştırma yapılabilmesi için önceki karara esas alınan gelir verilerinin dosyaya konulması gerekir.
Aile Mahkemesi mi İcra Dairesi mi
Hükmedilmiş nafakanın ödenmemesi hâlinde tahsil icra takibiyle yürütülür; ancak nafaka miktarının değiştirilmesi yalnızca mahkeme kararıyla mümkündür. İcra dairesine yapılan artırım talebi sonuç doğurmaz. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında yetki bakımından nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesine başvurulabileceği de gözden kaçırılmamalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tarafların gelir yapısı, çocuk sayısı ve önceki kararların içeriği sonucu etkiler; dosyanın kendi verileriyle değerlendirilmesi yararlı olacaktır.