Boşanma kararı kesinleştikten sonra tarafların en çok zorlandığı aşama, evlilik süresince edinilen malvarlığının paylaşımıdır. Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi, boşanmanın kendisinden ayrı bir taleptir ve TMK ile HMK usulü birlikte işletilir. Bu rehber, tasfiye talebinin hangi mercie götürüleceğine ve boşanma sırasında imzalanan protokolün bu talebi ne ölçüde kapattığına odaklanmaktadır.
Katılma Alacağı Talebi Nereye Götürülür
Mal rejiminden kaynaklanan uyuşmazlıklar aile mahkemesinin görev alanındadır; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi dosyaya bakar. Uygulamada en sık rastlanan karışıklık, katılma alacağının sulh hukuk mahkemesindeki ortaklığın giderilmesi davasıyla aynı şey sanılmasıdır. Bunlar farklı taleplerdir: ortaklığın giderilmesi paylı ya da elbirliği mülkiyetini sona erdirmeye, katılma alacağı ise rejimin tasfiyesinden doğan parasal alacağa ilişkindir. Yanlış mahkemede açılan dava görev yönünden reddedilir; dosya görevli mahkemeye gönderilse bile takvim aylarca geriye kayar.
İkinci karışıklık, tapu iptali ve tescil talebiyle parasal tasfiye talebinin aynı dilekçede birbirinin yerine kullanılmasıdır. Talep sonucunun net yazılmaması, harç ve ıslah tartışmasını da beraberinde getirir.
Protokol Metni Tasfiyeyi Gerçekten Kapatıyor mu
Anlaşmalı boşanma protokolünde tarafların birbirinden maddi ve manevi hiçbir talebi olmadığı yönünde genel bir cümle bulunması, tek başına mal rejimi alacağının da feragat edildiği anlamına gelmeyebilir. Protokolde tasfiyenin ayrıca ve açıkça düzenlenip düzenlenmediği, hangi taşınmaz ve hesapların kapsandığı belirleyicidir. Bu yüzden protokol taslağı hazırlanırken:
- rejimin sona erme tarihi (dava tarihi) yazılı olarak sabitlenmelidir,
- her taşınmaz, araç, banka hesabı ve şirket payı tek tek sayılmalıdır,
- kişisel mal iddiası olan kalemler ayrı başlıkta gösterilmelidir,
- devir taahhütlerinin ne zaman yerine getirileceği tarihe bağlanmalıdır.
Yanlış Mercie Başvurmanın Sessiz Maliyeti
Yanlış merciye başvuru burada çoğu zaman görünür bir ret kararıyla değil, zaman kaybıyla ceza keser. Tasfiye talebinin banka veya tapu müdürlüğü gibi idari birimlere yapılan yazışmalarla çözüleceği beklentisi, aylar sonra elde hiçbir icra edilebilir belge bulunmaması sonucunu doğurur. Aynı şekilde, boşanma dosyası derdestken açılan tasfiye davasında boşanmanın kesinleşmesi bekletici mesele yapılabilir; bu ihtimal baştan öngörülmezse taraf yanlış bir gecikme yorumuna kapılır.
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Boşanma kararının kesinleşme şerhli örneği temin edilir.
- Rejimin başlangıç ve sona erme tarihleri arasındaki edinimler listelenir.
- Her kalem için edinme tarihi, bedeli ve ödeme kaynağı belgelendirilir.
- Kişisel mal ve karşılık iddiaları ayrı bir tabloda karşılaştırılır.
- Talep, aile mahkemesine belirsiz alacak veya kısmi dava tercihi bilinçli yapılarak sunulur.
Malvarlığının niteliği, kredi ödemeleri ve şirket payları dosyanın hesabını tümüyle değiştirebilir. Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; kendi dosyanız için bir avukatla değerlendirme yapmanız yerinde olur.