Mal rejiminden doğan alacak, boşanma davasının bir eki değil ayrı bir davanın konusudur. Uygulamada en çok karşılaşılan yanılgı, boşanma kararını alan tarafın malvarlığı taleplerinin de kendiliğinden çözüldüğünü sanmasıdır. Oysa bu talep ayrıca ileri sürülmezse hiç incelenmez ve zamanaşımı işlemeye devam eder.
Talebin Doğduğu An
Edinilmiş mallara katılma rejiminde tasfiye, mal rejiminin sona ermesiyle gündeme gelir. Boşanma hâlinde mal rejimi, dava tarihi esas alınarak sona ermiş sayılır; ancak tasfiye talebinin dinlenebilmesi için boşanma kararının kesinleşmesi beklenir. Bu nedenle mal rejimi davası boşanmayla birlikte açılsa dahi, boşanma dosyası bekletici mesele yapılır. Kesinleşme tarihini takip etmemek, hem gereksiz gecikme hem de sürenin gözden kaçması riskini doğurur.
Zamanaşımı Süresi
- Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri parasal alacak niteliğindedir ve genel zamanaşımı süresine tabidir.
- Sürenin başlangıcı bakımından boşanma kararının kesinleştiği tarih belirleyicidir.
- Zamanaşımı, hak düşürücü süreden farklı olarak hâkim tarafından resen dikkate alınmaz; karşı tarafın def'i olarak ileri sürmesi gerekir. Bu ayrım, hem davacı hem davalı için strateji belirler.
Görev ve Yetki
- Mal rejiminden kaynaklanan davalar 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir.
- Taşınmaz talebe konu olsa dahi, uyuşmazlık mal rejimi tasfiyesinden kaynaklanıyorsa görev aile mahkemesindedir.
- Yetki bakımından eşlerin son ortak yerleşim yeri ile davalının yerleşim yeri birlikte değerlendirilir.
- Görevsiz mahkemede geçen süre, karşı tarafın malvarlığını devretmesi ihtimali bakımından risklidir.
Devir Riskine Karşı Tedbir
Tasfiye davası sırasında eşin taşınmazı veya aracı üçüncü kişiye devretmesi, alacağın tahsilini güçleştirir. Bu nedenle dava ile birlikte tapu kaydına şerh ve ihtiyati tedbir talep edilmesi, sonradan yürütülecek tahsil sürecini kolaylaştırır. Talebin, taşınmazın kayıt bilgileri ve devir ihtimalini gösteren somut emarelerle desteklenmesi gerekir.
Hesaplamada Aranan Belgeler
- Evlilik tarihi, dava tarihi ve kesinleşme tarihini gösteren belgeler.
- Edinme tarihleri ile birlikte tapu ve araç kayıtları.
- Satın alma bedelinin kaynağını gösteren banka kayıtları, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları.
- Kişisel mal iddiası varsa miras, bağış veya evlilik öncesi edinime ilişkin belgeler.
- Taşınmazın tasfiye anındaki değerine ilişkin veriler.
Kişisel mal ile edinilmiş mal ayrımı ve kredi ödemelerinin hangi kaynaktan yapıldığı, alacağın miktarını doğrudan belirler. Miktar yargılama sırasında netleştiğinden, talep sonucunun fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak yazılması yerinde olur.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; evlilik tarihi, mal rejimi türü ve edinme kaynakları sonucu değiştirir. Boşanma kesinleşmeden önce malvarlığı planının bir hukukçuyla birlikte kurulması yararlı olacaktır.