Anlaşmalı boşanma, tarafların yalnızca ayrılık konusunda değil, boşanmanın bütün malî ve çocuğa ilişkin sonuçları konusunda da uzlaşmasını gerektirir. Dosyanın hızlı sonuçlanmasını sağlayan şey iyi niyet beyanı değil, TMK'nın aradığı şartların protokolde eksiksiz karşılanmış olmasıdır. Eksik protokol, çoğu zaman dosyanın çekişmeli boşanmaya dönüşmesiyle sonuçlanır.
Şartların Sağlanıp Sağlanmadığını Önce Kontrol Edin
Anlaşmalı yolun kullanılabilmesi için evliliğin kanunda öngörülen asgari süre boyunca sürmüş olması, tarafların birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi aranır. Hâkim, protokolü uygun bulmazsa değişiklik isteyebilir; taraflar bunu kabul etmezse dosya anlaşmalı niteliğini yitirir.
Protokolde Boşluk Bırakılmaması Gereken Başlıklar
- Velayet, kişisel ilişki günleri ve tatil düzeni
- İştirak nafakası tutarı ve artış yöntemi
- Yoksulluk nafakası talebi veya bundan feragat
- Maddi ve manevi tazminat konusundaki irade
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı beyanlar
- Yargılama gideri ve vekâlet ücreti paylaşımı
Özellikle mal rejimi bakımından protokolde sessiz kalınması, ileride ayrı bir dava açılmasının önünü açar. Belirsiz ifadeler yerine ölçülebilir, icraya elverişli cümleler tercih edilmelidir.
Görev, Yetki ve Arabuluculuk Yanılgısı
Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir; 4787 sayılı Kanun bu mahkemelerin kuruluş ve görev çerçevesini belirler. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya bu sıfatla bakan asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetki bakımından ise eşlerden birinin yerleşim yeri ile son defa birlikte oturdukları yer mahkemesi öne çıkar. Uygulamada karşılaşılan yaygın bir yanılgı, boşanma talebinin de dava şartı arabuluculuğa tabi sanılmasıdır; boşanma davası bu kapsamda değildir, buna karşılık boşanmanın sonucu olan bazı malî talepler bakımından farklı değerlendirme gerekebilir.
Karar Sonrası Sürelerin İhmal Edilmemesi
- Gerekçeli karar tebliğ edilir, tebliğ tarihi kayda geçirilir.
- İstinaf süresi içinde başvurulmayacaksa feragat veya kesinleştirme adımı planlanır.
- Karar kesinleşmeden nüfusa tescil yapılmayacağı dikkate alınır.
- Nafaka ve tazminat kalemlerinin ödeme takvimi yazılı olarak izlenir.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; taraflar arasındaki ekonomik denge, çocukların durumu ve varsa yurt dışı unsuru protokolün içeriğini önemli ölçüde değiştirir. İmza atmadan önce metnin bir hukukçu tarafından gözden geçirilmesi, sonradan doğacak uyuşmazlıkları azaltır.