Boşanma dosyalarında sonuç, çoğunlukla iddiaların gücünden değil bu iddiaların hangi delille ve hangi usulle ortaya konduğundan doğar. 4721 sayılı TMK boşanma sebeplerini genel ve özel olmak üzere ikiye ayırır; özel sebeplere dayanıldığında kanuni süreler devreye girer ve bu süreler kaçırıldığında talep, olay ispatlansa dahi sonuç doğurmaz. 6100 sayılı HMK bakımından delillerin dilekçe aşamasında bildirilmesi kuralı da hazırlığı öne çeker.
Hangi Sebebe Dayanıldığı Süreyi Belirler
Zina, hayata kast veya pek kötü muamele gibi özel sebeplere dayanan taleplerde, sebebin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süre ile olayın üzerinden geçecek üst süre birlikte uygulanır. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı düşer; bu nedenle olay sonrası birlikte yaşamaya devam edilmesi, mesaj içerikleri ve ortak tatil kayıtları karşı tarafça af iddiasıyla ileri sürülebilir. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanıldığında ise bu süre sınırlaması bulunmaz; buna karşılık kusur dengesinin ispatı ağırlık kazanır.
Delil Seçiminde Hukuka Uygunluk Filtresi
- Eşin bilgisi dışında cihazına erişilerek elde edilen içerikler, hem delil değeri hem de ayrı bir hukuki sorumluluk bakımından risklidir.
- Tarafın kendisinin taraf olduğu bir konuşmaya ilişkin kayıt ile üçüncü kişilerin özel yaşamına giren kayıt aynı kategoride değerlendirilmez.
- Sosyal medya paylaşımları ve mesajlaşmalar, kaynağı ve tarihi doğrulanabilir biçimde sunulmalıdır.
- Tanık beyanları, tanığın olayı doğrudan görüp görmediği ayrımıyla hazırlanmalıdır; duyuma dayalı beyanın ağırlığı sınırlıdır.
Fer'i Taleplerin Ayrı Dosyalanması
Velayet, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat ile mal rejiminin tasfiyesi farklı ispat gerektirir. Velayet bakımından çocuğun günlük düzeni, okul ve sağlık kayıtları; nafaka bakımından gelir ve gider belgeleri; mal rejimi bakımından edinim tarihleri ve ödeme kaynakları belirleyicidir. Bu kalemlerin tek bir anlatım içinde eritilmesi, mahkemenin talebi somutlaştırmasını zorlaştırır.
Görev ve Yetki: Dosyanın İlk Kapısı
Boşanma davaları 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinde görülür; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetki bakımından eşlerin yerleşim yeri ile son ortak yerleşim yeri kuralı birlikte değerlendirilir. Yetkisiz mahkemede açılan dava, karşı taraf süresinde itiraz ettiğinde dosyanın gönderilmesiyle sonuçlanır ve aylar kaybedilir.
Duruşma Öncesi Kontrol
- Dayanılan sebep ve varsa kanuni süre yazılı olarak tespit edildi mi?
- Deliller dilekçe aşamasında eksiksiz bildirildi mi?
- Geçici tedbir talepleri, çocuk ve barınma yönünden ayrıca ileri sürüldü mü?
- Mal rejimi tasfiyesinin ayrı yürüyeceği dikkate alındı mı?
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Evliliğin süresi, çocukların durumu ve delil imkânları sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, dava açmadan önce dosyanızın ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.