Velayet uyuşmazlıklarında mahkemenin aradığı şey tarafların birbirine yönelttiği suçlamalar değil, çocuğun bakım, eğitim ve gelişim ihtiyaçlarının hangi düzende daha iyi karşılanacağıdır. TMK ve HMK çerçevesinde kurulacak delil planı da bu ekseni takip etmelidir.
Delil listesini çocuğun günlük hayatı üzerinden kurmak
En ikna edici dosyalar, çocuğun rutinini gösteren kayıtlardan oluşur. Kimin okul kaydını yaptırdığı, kimin sağlık randevularına götürdüğü, kimin ders ve etkinlik takibini yaptığı somut belgelerle ortaya konur.
- Okul devam çizelgesi, öğretmen görüşmeleri ve karne kayıtları
- Aile hekimi ve hastane başvuru kayıtları, aşı takvimi
- Çocuğun kaldığı yerin fiziki koşullarına ilişkin kayıtlar
- Bakımda destek olan yakınların tanıklığı ve çalışma saatlerini gösteren belgeler
Uzman incelemesi dosyanın merkezindedir
4787 kapsamında kurulan aile mahkemelerinde uzman görevlendirilmesi olağan bir uygulamadır. Sosyal inceleme raporu hazırlanırken uzmanın gözlemlediği ortam, çocukla kurulan iletişim ve ebeveynin tutumu belirleyici olur. Bu nedenle sürecin rapordan önce değil, raporla eş zamanlı yönetilmesi gerekir. Rapora itiraz edilecekse, itirazın soyut memnuniyetsizlik değil, raporda değerlendirilmemiş somut olgular üzerinden kurulması beklenir.
Çocuğun dinlenilmesi bir taraf taktiği değildir
İdrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması, çocuğun tarafların yanına çekilmesi anlamına gelmez. Çocuğun sürece dâhil edilme biçimi hassas bir konudur ve yönlendirme izlenimi doğuran davranışlar, yönlendiren taraf aleyhine sonuç doğurabilir.
Hukuka aykırı elde edilmiş kayıtların bedeli
Velayet dosyalarında sıkça sunulan gizli ses ve görüntü kayıtları, elde ediliş biçimi nedeniyle hem değerlendirme dışı bırakılabilir hem de ayrı bir sorumluluk doğurabilir. Aynı olgunun tanık beyanı, yazışma dökümü veya resmi kayıt üzerinden gösterilmesi mümkünse, riskli yola başvurmamak gerekir.
Doğru merci ve doğru talep
Velayete ilişkin talepler kamu düzenine ilişkin olduğundan tarafların serbestçe tasarrufuna bırakılmamıştır; bu nedenle bazı uyuşmazlıklarda uygulanan zorunlu ön aşamalar burada aynı biçimde işlemez. Ayrıca velayetin değiştirilmesi talebi ile kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi talebi farklı sonuçlar doğurur; ikisinin karıştırılması, istenen korumanın elde edilememesine yol açar.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Çocuğun yaşı, tarafların yaşam düzeni ve mevcut kararların içeriği stratejiyi değiştirir; dosyanızın delil planını bir hukukçuyla birlikte oluşturmanız uygun olur.