Mal rejiminden kaynaklanan alacak davalarında sonucu belirleyen iki unsur vardır: malvarlığının dava sonuna kadar korunabilmesi ve edinilmiş mal iddiasının belgeyle desteklenmesi. TMK'nın mal rejimine ilişkin hükümleri, HMK'daki geçici hukuki koruma düzeni ve 4787 sayılı Kanunla kurulan aile mahkemelerinin görev alanı bu iki unsuru birlikte çerçeveler.
Talebin Hukuki Dayanağını Baştan Netleştirmek
Katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı talepleri farklı vakıalara dayanır; ispat yükü de aynı değildir. Dilekçede hepsini birbirinin yerine kullanmak, bilirkişi hesabının yanlış varsayımla kurulmasına yol açar. Önce mal rejiminin türü ve sona erme tarihi tespit edilmeli, sonra her mal kalemi bu tarihe göre sınıflandırılmalıdır.
Geçici Tedbir Hangi Dosyada İstenir
Uygulamada en sık yaşanan karışıklık, tedbir talebinin yanlış dosyaya sunulmasıdır. Boşanma davasındaki tedbirler ile tasfiye davasındaki malvarlığı tedbirleri aynı kapsamda değildir; tapu veya banka hesabı üzerine konulacak koruma, ilgili malvarlığı talebinin görüldüğü dosyada istenmelidir. Ayrıca tedbir kararının infazı için tapu müdürlüğü veya ilgili kuruma yazılacak müzekkerenin takibi tarafa aittir; karar alınmış olması tek başına yeterli değildir.
Malvarlığı Delili Nereden Toplanır
- Tapu kayıtları ve edinme tarihindeki satış bedeli ile gerçek değer farkını gösteren belgeler.
- Banka hesap dökümleri, kredi sözleşmeleri ve taksit ödemelerinin hangi hesaptan yapıldığını gösteren kayıtlar.
- Araç, şirket payı ve bireysel emeklilik gibi kolayca gözden kaçan kalemler için ilgili sicil ve kurum yazıları.
- Kişisel mal savunması yapılacaksa, miras veya bağış yoluyla edinimi gösteren belgeler.
Değer Tespiti ve Bilirkişi Aşaması
Hesaplama, malın rejimin sona erdiği andaki durumu ile karar tarihindeki değeri arasında kurulan ilişkiye dayanır. Bu nedenle bilirkişiye sunulan veri seti eksikse, rapor teknik olarak doğru fakat dosyaya yabancı çıkar. Rapora itiraz ederken soyut memnuniyetsizlik değil, hangi belgenin dikkate alınmadığı ve bunun hesabı nasıl değiştirdiği gösterilmelidir.
Tedbir Reddedilirse Ne Yapılır
Ret kararı, davanın esası hakkında bir sonuç değildir. Bu aşamada yapılması gereken, ret gerekçesindeki eksikliği kapatan yeni belgelerle talebi yenilemek ve gerekiyorsa teminat konusunda esneklik göstermektir. Karşı tarafın devir işlemi yapma ihtimali somut verilerle ortaya konabiliyorsa, bu veriler dilekçeye tarih sırasıyla işlenmelidir.
Yazıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir; evlilik tarihi, rejimin türü ve malların edinme biçimi sonucu doğrudan etkiler. Kendi dosyanız için hesap ve tedbir stratejisini bir avukatla birlikte kurmanız yararlı olacaktır.