Boşanma kararının verilmiş olması, hükmedilen tüm kalemlerin hemen tahsil edilebileceği anlamına gelmez. Uygulamada en sık yaşanan hayal kırıklığı, elinde karar bulunan tarafın icra dairesine başvurduğunda takibin durdurulmasıdır. TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanun çerçevesinde aile mahkemesince verilen kararların icrası, hangi kalemin ne zaman uygulanabilir hâle geldiğine bağlıdır. Bu rehber, kararın infaz kabiliyetini ve ispat yönünü ele alır.
Kesinleşmeden İcra Edilebilen ve Edilemeyen Kalemler
Aile ve şahsın hukukuna ilişkin ilamlar kural olarak kesinleşmeden icraya konulamaz. Boşanmanın fer’i niteliğindeki maddi ve manevi tazminat ile yargılama gideri ve vekâlet ücreti bu kurala tabidir. Nafakaya ilişkin hüküm ise istisna oluşturur ve kesinleşme beklenmeden takibe konulabilir. Bu ayrım bilinmediğinde ya erken başlatılan takip iptal edilir ya da tahsil edilebilecek nafaka aylarca bekletilir.
İcra Öncesi Kontrol Listesi
- Kararın gerekçeli hâlinin tebliğ edilip edilmediği ve tebliğ tarihi
- İstinaf ve temyiz sürelerinin durumu ile kesinleşme şerhinin alınıp alınmadığı
- Hüküm fıkrasında nafakanın başlangıç tarihi ve artış ölçütünün yazılı olup olmadığı
- Tazminatın faiz başlangıcı ve türünün belirtilip belirtilmediği
- Kişisel ilişki hükmünün gün, saat ve teslim yeri bakımından uygulanabilir yazılıp yazılmadığı
Hüküm fıkrasının belirsiz olması, icra aşamasında yeni bir uyuşmazlık doğurur. Bu nedenle karar henüz verilmeden önce talep sonucunun ölçülebilir biçimde yazılması, sonraki tahsil sürecinin en güçlü güvencesidir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünün İnfazı
Protokol, hâkim tarafından onaylanıp hükme geçirildiği ölçüde icra edilebilir. Protokolde yer aldığı hâlde hüküm fıkrasına yansımayan taahhütler, ilamlı takibe konu edilemez; bunlar için genel hükümlere göre ayrı bir dava gerekir. Taşınmaz devri, araç devri ya da belirli bir borcun üstlenilmesi gibi kalemler bu nedenle protokolde açık ve tescile elverişli biçimde yazılmalıdır.
Yanlış Mercie Başvurunun Sonuçları
Nafakanın ödenmemesi hâlinde iki ayrı yol bulunur: icra dairesi üzerinden ilamlı takip ve icra ceza mahkemesinde tazyik hapsi talebi. Bunlardan ikincisi, takip yapılmadan ve ödeme emri tebliğ edilmeden işletilemez. Şikâyetin doğrudan aile mahkemesine yöneltilmesi ya da savcılığa suç duyurusu biçiminde yapılması sonuç doğurmaz ve kanunda öngörülen şikâyet süresi bu arada işler. Nafakanın artırılması veya kaldırılması talepleri ise icra dosyasında değil, aile mahkemesinde açılacak yeni bir davada ele alınır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; hükmün içeriği ve kanun yolu aşaması sonucu değiştirebilir. Takip başlatılmadan önce kararın bir hukukçuyla incelenmesi, iptal riskini azaltır.