Boşanma davası bitince her şeyin çözüldüğünü düşünmek, mal rejimi uyuşmazlıklarında en pahalı yanılgıdır. Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri boşanmadan ayrı bir dava konusudur ve kendi süresi, kendi görevli mahkemesi vardır.
Tasfiye Talebi Boşanma Dosyasının İçinde mi?
Boşanma davasında mal rejiminin tasfiyesi talep edilse bile, bu talep kural olarak boşanma kesinleşmeden karara bağlanmaz; uygulamada ayrılarak ayrı bir esasa kaydedilir. Bu ayrışma iyi anlaşılmazsa taraf, talebini ileri sürdüğünü sanırken hiçbir dava açmamış olur. TMK ve HMK birlikte okunduğunda tablo şudur: boşanma bir statü davası, tasfiye ise bir alacak davasıdır.
Görev ve Yetki
Aile mahkemelerinin kuruluşuna ilişkin 4787 sayılı Kanun uyarınca eşler arasındaki mal rejiminden kaynaklanan davalar aile mahkemesinde görülür. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Asliye hukuk mahkemesinde açılan davanın görevsizlikle sonuçlanması, dosyayı ilk baştan kurmak zorunda bırakmasa da aylarca zaman kaybettirir.
Süre Ne Zaman İşlemeye Başlar?
Buradaki en yaygın hata, sürenin fiilî ayrılıkla veya davanın açıldığı tarihle başladığını sanmaktır. Oysa talebin dayandığı hukuki durum, evlilik birliğinin sona ermesine bağlıdır ve boşanma kararının kesinleşmesi belirleyicidir. Kesinleşme şerhli karar örneği alınmadan takvim kurulmamalıdır. Ayrıca:
- Boşanmanın kesinleşme tarihi ile tebliğ tarihi karıştırılmamalıdır.
- Eşlerden birinin ölümü hâlinde tasfiye mirasçılar bakımından farklı bir düzlemde yürür.
- Mal kaçırma iddiası varsa, tasfiye talebiyle birlikte ileri sürülecek diğer talepler baştan planlanmalıdır.
Değer Tespiti ve Belge Toplama
Tasfiye davası sayısal bir davadır; anlatı değil, hesap kazandırır. Dosyaya erken aşamada girmesi gereken belgeler şunlardır: taşınmazların tapu kayıtları ve edinme tarihleri, edinme bedelinin ödendiği banka kayıtları, kredi sözleşmeleri ve ödeme planları, araç tescil kayıtları, şirket ortaklık payları, evlilik öncesine ait birikimleri gösteren hesap özetleri. Kişisel malın kişisel mal olduğunu ileri süren taraf bunu ispatla yükümlü olduğundan, evlilik öncesi kayıtlar özellikle önemlidir. Değerlendirmenin tasfiye anındaki değere göre yapılacak olması, bilirkişi incelemesine sunulacak belgelerin güncelliğini de gerektirir.
Kısa Not
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir. Eşlerin tabi olduğu rejim, evlenme tarihi ve malların edinme biçimi sonucu tamamen değiştirebileceğinden, boşanma kararı kesinleşmeden önce bir hukukçuyla hesap ve takvim çalışması yapmanız yararlı olur.