Boşanma protokolünde "taraflar birbirlerinden mal rejiminden kaynaklanan hiçbir talepte bulunmayacaklardır" cümlesi sık kullanılır. Bu tek satırın sonuçları ise çoğu zaman imza atılırken tam olarak öngörülmez. TMK, HMK ve 4787 ekseninde ilerleyen bu yazı, mal rejimi tasfiyesinde belgenin ve dosya ayrımının önemini ele alır.
Protokol Neyi Kapsar, Neyi Kapsamaz?
Feragat niteliğindeki ifadeler geniş yorumlanmaya elverişlidir; buna karşılık belirsiz bırakılan kalemler sonradan tartışma doğurur. Metin yazılırken hangi taşınmazın, hangi banka hesabının, hangi şirket payının ve hangi aracın kapsam içinde olduğu tek tek sayılmalıdır. Kapsam dışı bırakılmak istenen değerler de açıkça yazılmalıdır. Aksi hâlde tarafın bilmediği bir mal varlığından da feragat ettiği ileri sürülebilir.
Talep Kalemlerini Birbirine Karıştırmamak
Uygulamada katkı payı, katılma alacağı ve değer artış payı sık sık birbirinin yerine kullanılır. Oysa her birinin dayanağı ve hesabı farklıdır. Hangi malın kişisel mal, hangisinin edinilmiş mal sayılacağı, alım tarihi ve ödemenin kaynağıyla belirlenir. Miras yoluyla gelen ya da evlilik öncesinde edinilen değerlerin durumu ayrıca değerlendirilir. Bu nitelendirme yapılmadan yazılan talep, bilirkişi aşamasında yeniden kurulmak zorunda kalır.
Hangi Belgeler Fark Yaratır?
- Taşınmaz alımındaki ödemenin kaynağını gösteren banka hareketleri
- Kredi kullanıldıysa ödeme planı ve taksitleri kimin ödediğine dair kayıtlar
- Tapu kayıtları ile alım ve satım tarihleri
- Şirket payları için ortaklık kayıtları ve pay defterine ilişkin bilgiler
- Evlilik öncesi ve sonrası dönemi ayıran gelir belgeleri
- Ziynet eşyasına ilişkin fatura, fotoğraf ve tanık beyanları
Belgelerin evlenme ve ayrılık tarihleriyle birlikte tek bir zaman çizelgesine yerleştirilmesi, hangi değerin hangi dönemde edinildiğini kendiliğinden görünür kılar.
Aynı Dosyada mı, Ayrı Dosyada mı?
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin talepler aile mahkemesinde görülür; ancak boşanma hükmü kesinleşmeden bu talep hakkında karar verilmesi mümkün değildir. Uygulamada dava açılıp boşanma dosyasının sonucu bekletici mesele yapılır. Talebin boşanma dilekçesine sıkıştırılması ya da genel mahkemede açılması, dosyanın esasa girilmeden dağılmasına yol açar. Ayrıca tasfiye alacağı için öngörülen zamanaşımı süresinin işlemeye başladığı an gözden kaçırıldığında hak kaybı doğar.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Mal varlığınızın yapısı ve evlilik süresince yapılan işlemler sonucu belirleyeceğinden, protokol imzalanmadan önce dosyaya özgü bir değerlendirme alınması yerinde olur.